წმიდა ისააკ ასური 

”სულიერი სიბრძნე ამსოფლიური სიბრძნისაგან იმით განირჩევა, რომ სულიერი სიბრძნისგან, სულში დუმილი დაემკვიდრება, ხოლო ამსოფლიური სიბრძნისგან - მრავლისმეტყველებისა და განცხრომის წყარო გადმოდის”.

”უმოწყალო სული სიბრძნეს განშორდება, ხოლო მოწყალე სული სულიწმიდის მიერ მიიღებს სიბრძნეს”.

”იდევნე შენ და ნუ სდევნი სხვათა. ჯვარს ეცვი და ნუ ჯვარს აცვამ. ივნე და სხვას ნუ ავნებ. თავს იდევ ცილისწამება და ნუ დასწამებ ცილს. იყავ წესიერი და ნურავის ეშურები ბოროტსა ზედა”.

”ლოცვა იმ ადმიანისა ვისაც ძვირი ახსოვს, კლდეზე დათესილ თესლს ჰგავს. უწესო მოღვაწე - უნაყოფო ხეა. შურით მხილება მოწამლული ისარია. ბრძენთა საუბარი ტკბილი წყაროა. ბოროტის მოქმედ კაცთან ყოფნას მხეცებთან ერთად ყოფნა სჯობს. განრღვეულთა შორის ჯდომა სჯობს ამპარტავანთა შორის ჯდომას”.

”იმ დღეს როდესაც ვინმეზე ცუდს იტყვი შენი თავი მკვდრად ჩათვალე უფლის წინაშე”.

”როგორც აგიზგიზებული ცეცხლის ალს ვერავინ შეაჩერებს რომ ზეცად არ ავიდეს, ასევე მოწყალე კაცის ზეცად მიმავალ ლოცვას ვერავინ შეაჩერებს”.

ბოროტი ჩვეულების უფრო გეშინოდეს ვიდრე მტრებისა.

სული რომელიც თავად სნეულია და სხვებს ასწავლის ბრმა წინამძღოლს ჰგავს.

ის ვინც ლოცულობს და მარხულობს მაგრამ ძვირისმხსომელია იმ კაცს წააგავს ვინც ზღვაზე თესავს და იმედი აქვს რომ მოიმკის. 

 

 წმიდა ანტონი დიდი 

კადნიერად და უდებებით შესრულებული ლოცვა-უქმისმეტყველებაა მხოლოდ.

ვინც ყურად არ იღებს შენს სიტყვებს, ნუღარაფერს ეტყვი მას.

სიმდაბლე არის ის, რომ ყოველი ადამიანი შენზე უკეთესად მიგაჩნდეს... მიაჩვიე ბაგეები სიტყვას: ”მაპატიე” და მოვა სიმდაბლე... უწინარეს ყოვლისა, ნუ შეიქმნი შენს თავზე რაიმე წარმოდგენას და იქნები მდაბალი... გეშინოდეს იმისა, რომ შენს მიერ ჩადენილი რაიმე საქმის გამო სახელგანთქმული გახდე.

ადამიანებს, რომელთაც ბუნებით შინაგანი სიკეთე არ აქვთ, იმედი არ უნდა გადაიწურონ, არ უნდა ეგონოთ, რომ მათთვის ღვთისმოშიში და სათნოყოფილი ცხოვრება მიუღწეველია, არამედ ღრმად უნდა ჩაუფიქრდნენ საკუთარ თავს და თავიანთი სულის გადასარჩენად ძალისხმევა არ დაიშურონ.

ვინც მთელი სულით და გულით, მთელი თავისი არსებით არ შეიძულებს ყოველივე იმას, რაც ნივთიერი და მიწისმიერი სხეულისთვისაა დამახასიათებელი; ვინც არ მოიძაგებს ყოველგვარ ხორციელ აღტყინებასა და ლტოლვას და საკუთარ გონებას ყოველთა შემოქმედ მამა-ღმერთს არ მიაპყრობს ზეცად, - ის ვერ მოიპოვებს სულიერ ხსნას.

ჭეშმარიტი სიყვარული ღმერთისაგან მომდინარეობს და მხოლოდ იმას მოენიჭება, ვინც განუწყვეტლივ აიძულებს თავს, უარყოფდეს საკუთარ ნებას და ყოველივეში მხოლოდ ღმერთის ნებას ასრულებდეს.

აბა დარგეთ კეთილნაყოფიერი მცენარე ეკალსა და კუროსთავს შორის! - იგი მოიშთობა და ნაყოფსაც ვერ გამოიღებს. აი, ამგვარადვე ითრგუნება, მშფოთვარე და ბოროტი ზნის ადამიანების თავაშვებულობით, ყოველგვარი სიკეთეცა და სარწმუნოებრივი გრძნობაც. ბრძენ და სათნო ადამიანებთან ურთიერთობას კი, პირიქით, ძალუძს სიკეთისაკენ წარმართოს დამახინჯებულ-გარდაქცეული გულიც კი. ამიტომ ბრძენ ადამიანებთან ურთიერთობა ყველაზე კარგი სასწავლებელია გულისათვის, და ვისაც წმიდა, ბრძენ ადამიანებთან აქვს ურთიერთობა, თავადაც განიწმიდება.

ნელსაცხებელთა და კეთილსურნელებათა გამყიდველთან მისული ადამიანი თვითონაც კეთილსურნელებით აღივსება. ასევე, კეთილმსახური ადამიანების გვერდით მყოფი ზოგჯერ შეუმჩევნელადაც ეჩვევეა მათი სათნოებების მიბაძვას.

ნუ გექნება ურთიერთობა მზაკვარ ადამიანთან. ესევითართან დამეგობრება ეშმაკთან დამეგობრებას ნიშნავს.

არასდროს მისცე თავს ნება, კაცობრივი მეგობრობის გულისათვის გარდახდე საღმრთო მცნებებს.

ყველასადმი კეთილად იყავ განწყობილი, ოღონდ ყველას ნუ გაიხდი მრჩევლად.

ყველას ნუ გაუმხელ შენს გულისნადებს, არამედ მხოლოდ იმას მიენდე, ვისაც შენი სულის განკურნვა შეუძლია.

შეიყვარე თავმდაბლობა და მორჩილება, და ეს შენს ყველა ცოდვას გადასწონის.

არიან ადამიანები, რომელთაც მოსაგრე ცხოვრებით გაუთანგავთ თავიანთი სხეული, მაგრამ ღმერთს კი მოშორებიან, რადგან ვერ შეუძენიათ ჭეშმარიტი გულისხმისყოფა. 

 

ბრძენი იყავ და მდუმარებით დაუყავ პირი იმათ, ვინც ბოროტს იტყვის შენზე! არ განურისხდე მათ და არც აგინო. 

 

თუკი ისეთი ცოდვისათვის გაგკიცხავენ, რომელიც არ ჩაგიდენია, თავმდაბლად და მორჩილად მიიღე გამკიცხველის საყვედური, და მაშინ უხრწნელ გვირგვინს დაიუფლებ. 

 

ყველა ცოდვა საძაგელია ღმერთის წინაშე, მაგრამ მათ შორის სწორედ ამპარტავნებაა უსაძაგლესი. 

 

როცა ამა ქვეყნის ძლიერთა წინაშე აღმოჩნდები, გაიხსენე, რომ ყოვლადძილერი ღმერთი ყოველივეს ხედავს და ეცადე სწორედ მას სათნოეყო და არა - ძლიერთა ამა ქვეყნისა! 

 

ყველაზე მეტად ღმერთისა და საუკუნო სატანჯველის გეშინოდეს, და ნუ შეგეშინდება ადამიანებისა და მათი ხანმოკლე გაბოროტებისა. 

 

არა ჯერ არს ადამიანთა ნებისათვის გადავდოთ ღმერთისაგან ჩვენზე დაკისრებულს საქმეთა აღსრულება. 

 

ნუ უგულებელსყოფ ღმერთის ნებას, რათა ადამიანთა ნება აღასრულო! 

 

ვინც უდაბნოში ცხოვრობს და მდუმარედ ჰგიებს სხვებზე მეტად თავისუფალია სამი - სმენისმიერი, ხედვისმიერი და ენისმიერი საცდურისაგან; ესევითარი ერთი - გულისმიერი საცდურის წინაშეღა რჩება. 

 

ამაო საუბრებს აყოლა პირდაპირი გზაა უჯერო საქმეებისაკენ. 

 

თავი შეიკრძალე, ჰოი კაცო, და ხელმწიფებით იპყარ ენა შენი, რათა არამრავლად ისიტყვო და ამით ცოდვებიც არ განიმრავლო! 

 

ნუ გაამყარებ უწინ ჩადენილ ცოდვებს შენს სულში მათი ხშირი გახსენებით, რათა კვლავ და კვლავ არ განგიახლდეს მათი დაგემოვნების სურვილი! მტკიცედ გჯეროდეს რომ ყველა ისინი უკვე მოგეტევა იმჟამიდან, ოდეს ღმერთს მიუძღვენი საკუთარი თავი და გულწრფელად შეინანე. ამაში ნურასოდეს დაეჭვდები! 

 

გინახავთ, რა ტანჯვით იხუთება ნაპირზე გადმოგდებული თევზი?! აი, ასეთივე ტანჯვით შეიხუთება მძიმედ შეჭირვებული ჩვენი სულიც, როცა იგი, მანამდე მხოლოდ ამა ქვეყნისათვის მცხოვრები, პირდაპირ დადგება მისი დატოვების აუცილებლობის წინაშე. მაშინ ძალზე ვინანებთ ყოველი იმ წუთის გამო, რომელიც შეგვეძლო სულის სარგებლობისათვის გამოგვეყენებინა, მაგრამ არ გავაკეთეთ ეს და უქმად დაგვეკარგა ისინი. მაშინ ძალზე ვინანებთ ყოველი იმ უზაკველი სიხარულის გამო, რომლითაც შეგვეძლო დავმტკბარიყავით, მაგრამ არ დავტკბით, რადგან ამაო, წარმავალი გრძნობისმიერი სიამენი გვიშლიდა ხელს და თავისკენ გვიტაცებდა მაცთუნებელი მომხიბლაობით. მაშინ ძალზე ვინანებთ ყოველი იმ შემთხვევისათვის რომელიც ღმერთისაგან მოგვემადლა სათნოებაში ჩვენს განსამტკიცებლად, და ხელიდან გავუშვით ისინი. მაშინ ჩვენ სრულად შევიცნობთ, თუ რა კნინ ფასად გაგვიყიდია ამქვეყნად ჩვენი უფლება ცათა სასუფევლის დამკვიდრებაზე და რა ძვირად მოგვისყიდია გეჰენიის ცეცხლი! და მაშინ, ცხადად შეიცნობ შენ, ჰოი ცოდვილო ადამიანო, თუ რა ძვირფასი ყოფილა ის დრო, რომელიც ამქვეყნიური ცხოვრებისას უქმად დაგიკარგავს. მაგრამ იმ მძიმე ჟამს, როცა იძულებული იქნები დასტოვო ეს ქვეყანა, უკვე მეტისმეტად გვიან იქნება რაიმე გამოასწორო! მაშინ კი ისურვებდი ნებისმიერ ფასად გეყიდა იგი, მაგრამ ვერ კი შეიძლებ! 

 

ნუ დასტკბები ამქვეყნიური შვება-სიამით, რადგან იგი ყველაზე სავალალო სიკვდილით მოგაკვდინებს. 

 

ყოველთვის ასე იფიქრე და შეაგონე საკუთარ თავს: ამქვეყნად მხოლოდ დღევანდელი დღეღა დამრჩა საცხოვრებლად, მეტი არა-თქო, და აღარასოდეს შესცოდავ ღმერთის წინაშე 

 

თუკი ადამიანი ვერ შეიძენს სრულყოფილ თავმდაბლობასა და მორჩილებას - მთელის გულით, მთელის სულით, მთელის გონებით, მთელის სამშვინველითა და მთელის სხეულით იგი ვეღარ დაიმკვიდრებს ცათა სასუფეველს. 

 

იმ დღიდან მოყოლებული, ოდეს უფალმა იესო ქრისტემ, თავისი სახიერებითა და მოწყალებით, განმიღვიძა გონება მომაკვდინებელი ძილისაგან, დიდად ვგოდებდი და უნუგეშოდ ვკვნესოდი ადამიანის უძლურების გამო, და ახლაც ხშირად ვფიქრობ: განა რისი მიცემა ძალგვიძს უფლისათვის იმის სანაცვლოდ რასაც მისგან ამჟამად ვიღებთ და მომავალშიც უთუოდ მივიღებთ, ანუ ყოველივეს იმისათვის, რაც მას მოუმოქმედებია ჩვენი ხსნისათვის?! აკი თავის ანგელოზებსაც უბრძანა, წმიდა სახარება ექადაგათ ჩვენთვის! და ყოველივე ამას ხომ განუზომლად აღემატება თვით მისი განგებულება, რომლითაც თავისი მხოლოდშობილი ძე მოავლინა ქვეყნად ჩვენი ხსნისათვის და სიკვდლისაც არა ჰრიდა, რათა ჩვენ გამოვესყიდეთ სიკვდილის, ცოდვის და ეშმაკის ტყვეობისაგან! მაშ, განვიღვიძოთ გონება ძილისაგან და გულიც აღვიგზნოთ ღვთისმოშიშების ცეცხლით! 

 

როცა ადამიანში ცოდვის ბუნება განქარდება, მის სულს ღმერთი ეცხადბა და განწმენდს სხეულთან ერთად. ხოლო თუ მის სხეულში კვლავაც ბატონობს ცოდვა, მაშინ ადამინას არ ძალუძს ღმერთის დანახვა, რადგან მისი სხეული იმგვარი სხეულითაა შემოსილი, რომელშიც ნათელი არ არის, - ნათელის გარეშე კი შეუძლებელია ღმერთის ხილვა და შეცნობა. 

 

თუკი გსურთ წარმატებულად იღვწოდეთ სათნოებათა მოსაპოვებლად და სრულყოფილად აღირძინდებოდეთ სულიერად, მარადის მშვიდნი და აღუშფოთველნი იყავით გულით, და თუ შეძლებთ ამას, არასდროს არ იქნებით სირცხვილეულნი ეშმაკისაგან. თუ ეს ნამდვილად გსურთ, ძმანო, მთლიანად დაემორჩილეთ თქვენს სულიერ მამებსა და მოძღვრებს, ყველა მათი რჩევა-დარიგება მოისმინეთ, და მაშინ, ესევითარნი შემოსილნი ქრისტესმიერი თავმდაბლობითა და მორჩილებით, არასოდეს არ დაეცემით. 

 

ვინც ყოველივეში ღმერთის ნებას დაემორჩილება, - ის კი თაფლის გოლეულზე უტკბილესია ადამიანის სულისათვის და ყოველგვარი სიხარულით აღავსებს მას, - ესევითარს ღმერთის ნება თვით შეეწევა და ყველა საქმეში გაამტკიცებს, მოჰმადლის საკვირველ საქმეთა აღსრულების ძალას და ყოველ სავალ გზასაც განუმზადებს, რადგან ასეთი ადამიანი დიდად სათნოეყოფა ღმერთს. მაშინ მტერთაგანაც ვერავინ შესძლებს წინ აღუდეგს და დააბრკოლოს ღმერთის ნების კვალობაზე მავალი კაცი. 

 

მთავრები და ბატონკაცები, რომლებიც აიძულებენ ადამიანებს უჯერო და სულისათვის მავნე საქმეები აკეთონ, არ ბატონობენ სულზეც, რადგან ღმერთს იგი თავისუფლად და საკუთარი ნებელობის ხელმწიფედ შეუქმნია. ისინი მხოლოდ ქვეყნიურ საქმეებს განაგებენ და ხელი არა აქვთ ადამინის ღვთივმიმადლებულ თავისუფალ ნებასთან. თავისუფალი ნება შემოქმედი ღმერთის მიერ ყოველი ადამიანისათვის ბოძებული ნიჭია, რომელიც მას ყოველგვარ ამქვეყნიურ ხელმწიფებაზე, იძულებაზე და მთავრობაზე აღმატებულად შეიქმს. 

 

სიკვდილი - უკვდავებაა იმ ადამიანთათვის, რომელთაც იციან შემოქმედი ღმერთი, უცნობელთა და ურწმუნოთათვის კი სიკვდილი ნამდვილად მოკვდომა და დაღუპვაა. ამიტომ ჩვენ ყველაზე მეტად სულიერი დაღუპვისა უნდა გვეშინოდეს, რაც არის კიდეც ღმერთის უცნობელობა და ურწმუნოება. ეს უნდა იყოს ყველაზე შესაზარი და საშინელი ადამიანის სულისათვის. 

 

უკეთურ ადამიანს, როცა ის გაბოროტებულია, შეუძლია მოკლას სხვა ადამიანი. შემოქმედი ღმერთი კი, უსაზღვროდ მოყვარული თავისი ქმნილებისა, განუწყვეტლივ მოჰმადლის სიცოცხლის ნიჭს თვით უღირს ადამიანებსაც კი, რამეთუ სწორედ იგია ერთადერთი უშურველი, ყველას მიმართ უხვი და კეთილი. კეთილად ინება მან, რომ არსებულიყო სამყარო, და იგიც შეიქმნა - არსებობა იწყო და აი, კვლავაც არსებობს და მარადისი იარსებებს. და ეს ყოველივე ადამიანისათვის და მისი უკვდავი ღმერთის ხატად და მსგავსად შექმნილი სულისათვის იქმნა! 

 

სიკეთე ისევე უხილავია, როგორც ყოველივე ის, რაც ცათა შინა ჰგიებს. ბოროტება კი ისეთივე ხილულია, როგორადაც ამქვეყნად არსებული ყოველი ქმნილება. სიკეთე არის იმგვარი რამ, რისი შედარებაც რაიმესთან შეუძლებელია. მაგრამ ადამიანს, ვისაც ღმერთისაგან გონიერება აქვს მომადლებული, ძალუძს სიკეთე თავის ხვედრად ამოირჩიოს. მხოლოდ ადამინას აქვს უნარი შეიმეცნოს ღმერთი და მთელი მისი ქმნილება. 

 

მხოლოდ ადამიანს უსმენს ღმერთი ქვეყნიურ ქმნილებათაგან და მხოლოდ მას ერთს ეცხადება, რადგან ღმერთი კაცთმოყვარე და დიდად მოწყალეა. სადაც არ უნდა იმყოფებოდეს ადამიანი, ღმერთი ყოველთვის მის სიახლოვესაა. მხოლოდ ადამიანია ღმერთის ღირსეული თაყავნისმცემელი და მხოლოდ მისთვის იცვლის ფერს ღმერთი. ადამიანებისათვის შეჰქმნა ღმერთმა ცანიც, შემკულნი ვარსკვლავებითა და მნათობებით: ადამიანისათვის გააჩინა ეს ქვეყანაც - დედამიწა, და ადამიანიც ხომ თავისი სარგებლობისათვის ამუშავებს მიწას. ამიტომ ისინი, ვისაც ვერ შეუგრძვნია შემოქმედი ღმერთის ასეთი განგებულება, უგულისხმო და უცნობელი ადამიანები არიან. 

 

ღმერთმა ადამიანს დედამიწაზე დაბადება და სიკვდილი განუჩინა, ხოლო ცათა შინა - ყოველმხრივი სრულყოფილება და უცვალებელი არსებობა. ყოველივე, რაც კი არსებობს, ღმერთმა ადამიანისა და მისი უკვადავი სულისათვის შეჰქმნა. უზენაესმა შემოქმედმა, რომელიც თავისთვის არანაირ სიკეთეს არ საჭიროებს და ყოველივეთი სრულყოფილია, ადამიანისათვის განამზადა ცანი, დედამიწა და ბუნებრივი მოვლენები, ხოლო მათი მეშვეობით ყოველგვარი სიკეთე მოანიჭა მას. 

 

ამქვეყნად არსებულ ქმნილებათაგან მხოლოდ ერთს - ადამიანს აქვს უნარი თავის არსებაში მიიღოს ყოვალდ უსაზღვრო ღმერთი, რადგან მხოლოდ ასეთ გონიერ ქმნილებასთან ლაპარაკობს ღმერთი - სიზმრისეულ ხილვა-ჩვენებათა მეშვეობით იქმს ამას, დღისით კი - გონების გზით. თავის ღირსეულ თაყვანისმცემლებს ღმერთი ბევრს რასმე წინასწარ განუცხადებს და საცნაურად მიანიშნებს კიდეც მომავალ საუკუნო სიკეთეებს. 

 

მხოლოდ ერთი რამაა შეუძლებელი ადამიანისათვის - სიკვდილი აიცილოს თავიდან და უკვადავი შეიქმნას ამქვეყნადვე თავის სხეულში. ღმერთთან ზიარების მიღწევა კი მას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუძლია, თუკი გულისხმა-ჰყოფს, თუ სინამდვილეში როგორ, რა გზით მიიღწევა ჭეშმარიტი უკვდავება. 

 

უხრწნელი გვირგვინი, სათნოება და ხსნა ადამიანის სულისათვის არის დათმენა ყოველგვარი უბედურებისა და, ამავე დროს, ყოველივესთვის მადლობის მიძღვნა შემოქმედი ღმერთისათვის. აღვირასხმა მრისხანებისა, ენისა, გმეოთმოყვარებისა და ხორციელ სიამეთა ნდომისა უდიდესი შეწევნაა სულისათვის. 

 

ყველაზე დიდი სენი ადამიანის სულისათვის, ყოვლად დამღუპველი მისთვის, არის შემოქმედი ღმერთის დავიწყება და აქედან გამომდინარე ამპარტავნება. ბოროტის ნდომა სხვა არაფერია, თუ არ მოკლება სიკეთისაგან; სიკეთე კი ჩვენთვის, ადამიანისთვის, იმაში მდგომარეობს, რომ ხალისით ვიქმოდეთ ყოველივე იმას, რაც ღმერთს ნებავს და სათნოეყოფა. 

 

ადამიანს არაფრით არ ძალუძს ჭეშმარიტად კეთილი შეიქნას, როგორადაც არ უნდა სურდეს ეს, თუკი მასში ღმერთი არ შესახლდება, რადგან არავინაა კეთილი და სახიერი, თვინიერ ღმერთისა მხოლოისა! 

 

 

 წმიდა აბბა ისაია 

 

როგორც შეუძლებელია ერთი თვალით ზეცას შეჰყურებდე, მეორეთი კი მიწას - ასევე შეუძლებელია ზრუნავდე ერთდროულად ზეციურსა და მიწიერზე. 

 

სმარცხვინოა ზრუნვა ისეთ საქმეზე, რომელიც ვერაფრით შეგეწევა, როდესაც სული სხეულს დატოვებს. 

 

სხვას ყველაფერი მიუტევე, საკუთარ თავს კი ნურაფერს შეუნდობ. 

 

მიმტევებლისათვის სამსჯავროც მიმტევებელი იქნება. 

 

ვინც თავის გრძნობებზე მბრძანებლობს, სიმშვიდეში ატარებს ცხოვრებას. 

 

თუ შენს გულს ხორციელი სილამაზე აცდუნებს, წარმოიდგინე როგორ გაიხრწნება იგი და დამშვიდდები. 

 

 

 წმიდა ნილოს სინელი 

 

იფიქრე ზეციურ საუნჯეზე და ვერანაირი მიწიერი საზრუნავი და ამქვეყნიური ტკბობა ვერ შეგეხება. 

 

მარხვა და ლოცვა განუყრელნი არიან. 

 

ნუ იტყვი: ”მტერს საზღაურს მივუზღვავ”, რადგან ზეცაში გყავს მართლმსაჯული. არა მარტო კაცთა შორის უნდა ეძიო მშვიდობიანი კავშირი, არამედ შენ სხეულში, შენ სულში, შენს სამშვინველში. 

 

თავიდან ცოტათი მაინც რომ დავატანოთ ძალა თავს, შემდეგ ყველაფრის იოლად და სიხარულით კეთებას შევძლებთ. 

 

სათნოების ღვაწლი დიდია, ჯილდდო კი უფრო დიდი და მაღალი, ვიდრე ეს ღვაწლია. 

 

გინდა უშრომელად აკეთო სიკეთე? თქვი, რომ შრომა დროებითია, ხოლო ჯილდო - მარადიული. 

 

ცხოვნების დასაწყისი საკუთარი თავის განკითხვაა. 

 

საკუთარ თავს შთავაგონოთ - ნუ განვიკითხავთ სხვებს, რადაგან ჩვენში საკმაოდ ბევრია ის, რაც სხვაში არ მოგვწონს. 

 

მბრძანებლობ კუჭზე? ენაც დაიმორჩილე, რადგან როცა მეორის მონა დარჩები, პირველისაგან განთავისუფლება უსარგებლო არ იყოს. 

 

 

 წმიდა მაქსიმე აღმსარებელი 

 

პატივმოყვარეობის დაძლევა დიდი ღვაწლია. ამისთვის კარგი საშუალებაა ფარულად სიკეთის ქმნა და ხშირი ლოცვა, ხოლო ნიშანი იმისა, რომ ამ ვნებისაგან განთავისუფლდი - ავისმთქმელზე ურისხველობაა. 

 

ვერცხლის მოყვარეობა მაშინ მჟღავნდება, როცა სიხარულით იღებ და მწუხარებით გასცემ. 

 

თუკი ვინმეზე ნაწყენი ხარ, ილოცე მისთვის და ლოცვით გაემიჯნე მისგან მოყენებულ ტკივილს. ამით სულში აღძრულ ვნებებს დააცხრობ, ხოლო როცა დამშვიდდები, კეთილგანწყობა დაგიბრუნდება და წყევას საბოლოოდ განდევნი შენი გულიდან. 

 

ეცადე ჭამა-სმის უფალი იყო და არა მონა. 

 

ვინც ხორცს არ ჭამს და სხვა საჭმელს გადამეტებულად მიიღებს, ღვინოს უზომოდ სვამს და ხორცს აპოხებს, უსარგებლოა მისი მარხვა. 

 

როგორც დასაბამი ნაყოფისა არის ყვავილი, ისე დასაბამი მოღვაწეობისა არის მარხვა. 

 

რომელიც სძლევს მუცელს, იგი მოაუძლურებს ვნებას, და რომელიც ჭამისაგან იძლევა, იგი აღაღორძინებს ბოროტ გულისთქმას. 

 

როგორც ბევრი შეშა ცეცხლს აღაგზნებს, ისე ბევრი ჭამა-სმა აღაგზნებს ბოროტ გულისთქმას. 

 

როგორც ღელვის სიმძაფრე უსაჭო ნავს იტაცებს, ისე უკრძალავსა და უდებებით მიშვებულ გონებას იტაცებს გული-სთქმა სიძვისა. 

 

როცა საყვედურის ან შეურაცხყოფის გამო გიმძიმს, იცოდე რომ ამას დიდი სარგებლობა მოაქვს შენთვის. დამცირების საშუალებით მზვაობრობა განიდევნა შენგან. 

 

რისთვის განცხრები და ზვაობ, კაცო? რად განლაღებულხარ და ღრუბელზე მეტად მაღლობ? გულის-ხმა-ჰყავ ბუნება შენი, რომ მიწა ხარ და ნაცარი და მცირე ხნის შემდეგ მტვრად იქცევი. 

 

 

 წმიდა იოანე ოქროპირი 

 

ნუ იტყვი ცუდს რასა ვიქმნ, თუკი ლამაზ ქალს თვალს ვერ ვაშორებ, რათა ამით შენ გულში იმრუშე და მალე ამას ხორციელად აღასრულებ. 

 

თუ გსურს დატკბე ქალის ცქერით, შენი ცოლის ცქერით დატკბი და გიყვარდეს იგი, ამას არცერთი კანონი არ კრძალავს, მაგრამ თუკი შენს მზერას სხვის სილამაზეს მიაპყრობ, ამით შეურაწყობ შენს ცოლსაც, რადგან მისგან პირს იბრუნებ და იმ ქალსაც, ვისაც უცქერ, რადგან მას ცნებების წინააღმდეგ ეხები. 

 

ისევე როგროც მონათმყიდველები ატყუებენ ბავშვებს, როცა სთავაზობენ მას ხილს, ტკბილეულს, მეორე კი იჭერს და მონად ყიდიან, ზუსტად ასევე იქცევიან ჯადოქრებიც, როცა ადამიანებს პირდებიან სნეულებათა განკურნებას და სანაცვლოდ მათ სულებს წარწყმედენ. 

 

ჭეშმარიტი სარწმუნოება სულ მცირეოდენის შეცვლითაც კი მთლიანად ზიანდება...

 

ცხოვრება გსურს? დარჩი ეკლესიის წიაღში და იგი არ გაგცემს შენ. ეკლესია გალავანია; თუკი გალავნის მიღმა აღმოჩნდი - წარგიტაცებს მხეცი. ნუ გადაუხვევ ეკლესიის გზას; არაფერია მსოფლიოში მასზე ძლიერი, იგია შენი იმედი, მასშია შენი ხსნა. 

 

მადლობა ღმერთს ყველაფრისათვის! - ეს ფრაზა სასიკვდილო იარას აყენებს ეშმაკს, ხოლო ნებისმიერ განსაცდელში მყოფ ღვთის მადიდებელს ნუგეშს და მხნეობას სძენს. ნურასდროს შეწყვეტ ღვთის მადლიერებას, განსაკუთრებით კი მწუხარებისა და განსაცდელის ჟამს და ეს სხვებსაც ასწავლე. 

 

ნურასდროს მიიღებ შენს გულში ცილისწამებასა შენი ძმის მიმართ, არამედ გააჩერე განმკითხველი და უთხარი: ”დამეხსენ, ძმაო, თავად ყოველდღე უფრო მძიმედ ვსცოდავ, როგორღა უნდა განვიკითხო სხვები?” 

 

მეფე აიძულებს, მღვდელი კი - არწმუნებს; პირველი ბრძანებით მოქმედებს, მეორე კი - რჩევა დარიგებითა და შეგონებით. 

 

ჩვენ, მღვდელმსახურებს, აღთქმა გავქვს მოცემული იმად, რომ სიტყვით, სიმშვიდე მორჩილებითა და დარწმუნებით აღვასრუელბდეთ ადამინათა ხსნას. 

 

ღმერთი შეგონებით მოქმედებს და არა - იძულებით; იგი გვარწმუნებს, გვირჩევს, გვაფრთხილებს ჩვენი ყოველი ბოროტი წამოწყების ჟამს, მაგრამ არასოდეს არ მოქმედებს იძულებით, რამეთუ ჩვენ, მის გონიერ ქმნილებათ, თავისუფალი ნება გავქვს მონიჭებული. 

 

სიყვარული და მისწრაფება სიმდიდრისათვის არაბუნებრივი ვნებაა; სიმდიდრის ნდომა არც ბუნებისმიერია და არც აუცილებელი, - სრულიად ზედმეტია ადამიანისათვის. 

 

სიმდიდრე იმის გამო კი არ არის თქვენთვის საზიანო, რომ ბოროტ ავაზაკებს აიარაღებს თქვენს წინააღმდეგ. არამედ იმიტომ, რომ სრულიად გიბნელებთ გონებას და ტყვედ გაქცევთ უსულო ქონებისა, რითაც სრულიად განგაშორებთ ღმერთს. 

 

საზიანოა არა მხოლოდ ზრუნვა სიმდიდრის მოპოვებისათვის, არამედ ზედმეტი ყურადღებაც კი ყველაზე აუცილებელი საგნებისადმი. 

 

საკმარისი არ არის გძაგდეთ სიმდიდრე და უგულებელჰყოფდეთ ქვეყნიურ სიკეთეთ, - აუცილებელია ღარიბ-გლახაკთაც დააპურებდეთ; უმთავრესი კი ის არის, რომ მთელის არსებით ჩვენს უფალს იესო ქრისტეს შევუდგეთ. 

 

ეკლესია იმისათვის კი არ არსებობს ამქვეყნად, რომ მასში ოქროს ადნობდნენ ან ვერცხლს სჭედავდნენ, - ეკლესია ანგელოზთა მოზეიმე საკრებულოა. ამიტომაც ძღვნად მისთვის სულებს მოვითხოვთ, რამეთუ სწორედ სულთა გამო მიიღებს ღმერთი სხვა ძღვენსაც. ვერცხლის ტრაპეზი როდი იყო მაშინ (უფლის საიდუმლო სერობაზე) და ოქროს სასმისებით როდი აწვდიდა იესო ქრისტე სასუმელს - ღვინოს, ანუ თავის უწმიდეს სისხლს მოწაფეებს. მიუხედავად ამისა, ყოველივე აქ ძალზე ძვირფასი იყო და უაღრესად მოწიწებასაც ჰბადებდა, რადგან სულიწმიდით იყო აღსავსე. 

 

იესო ქრისტეს სხეულს გსურს მიაგო ჯაროვანი პატივი? - ჰოდა, ნუ მოიძაგებ მას, როცა შიშველს ხედავ, ვნებულ მაცხოვარს... ან კი რა სარგებლობა გექნება, თუკი აქ აბრეშუმის სამოსით მიაგებ პატივს, ეკლესიის გარეთ კი სიცივესა და სიშვიშვლის დასათმენად მიატოვებ (როცა ის გლახაკისა თუ მსხემის სახით მოვალს შენთან მოწყალებისა და თავშესაფრის სათხოვნად)... რა სარგებლობა გექნება, თუკი ქრისტეს ტრაპეზი სავსე იქნება ოქროს ჭურჭლით, თვით მაცოხვარი კი შიმშილით გაიტანჯება... შენ ოქროს თასს აკეთებ ქრისტეს პატივად, მაგრამ არ აწვდი გრილ წყალს მწყურვალ ქრისტეს!... ქრისტე, ვითრცა უსახლკარო მწირი, დადის ამქვეყნად და თავშესაფარს ითხოვს, შენ კი ნაცვლად იმისა, რომ შენს ჭერქვეშ შეიწყნარო იგი, იატაკს, კედლებს, სვეტისთავებს შეამკობ და ცხენებსაც კი ვერცხლის საბლით აბამ, მაშინ, როდესაც საპყრობილეში ვნებული ქრისტე, ვისაც რკინის ბორკილები ადევს, არც კი გსურს მოინახულო!... 

 

დასაბამი და ფესვი ყოველგვარი სიმდიდრისა უსათუოდ რაღაც უსამართლობაში, რომელიღაც ძალადობაშია. 

 

თუკი ვინმე ქრისტიანთაგან მოწყალებას არ გასცემს, იგი საუფლო საქორწინო პალატთა მიღმა დარჩება და დაიღუპება, ამიტომ ხელნიცა შენნი ოდენ ზეცისაკენ კი არა, ღარიბ-ღატაკთა შესაწევნელადაც განიპყარ! 

 

განა უდიდეს მოწყალებას არ გაიღებს ადამიანი, თუკი უაღრესი სევდა-დაღონებით შეპყრობილ სულს შეხვდება, უდიდეს განსაცდელში ჩავარდნილს, ერთიანად მოცულს მძაფრი ვნების ცეცხლით, და გაათავისუფლებს მას ამ სნეულებისაგან?!... 

 

განა რა გონებით უნდა ჩასწვდეს ადამიანი შემოქმედ ღმერთს, თუკი მას ჯერ ის გონებაც არ შეუმეცნებია, რომლითაც მიუწვდომელის წვდომა სურს?! 

 

არაფერი ისე არ ნებავს და სთნავს ღმერთს ჩვენგან, როგორც მადლობის მიძღვნა ყოველთვის და ყველაფრისათვის. 

 

როცა ამბობ - ღმერთი კაცთმოყვარეაო და არ დამსჯისო, ამით, უნებლიედ, იმას ამტკიცებ, რომ ღმერთი აღარ იქნება კაცთმოყვარე, თუკი ვინმეს, დაე, თუნდ შეუნანებელ ცოდვილს, დასჯის. 

 

როგორც დათესილი მარცვალი საჭიროებს წვიმას, ასევე ჩვენთვისაც აუცილებელია ცრემლთა ღვრა. როგორც მიწას ესაჭიროება მოხვნა თუ დაბარვა, ასევე ჩვენი სულისთვისაც აუცილებელი ყოფილა სხვადასხვა განსაცდელნი, საცთურნი და მწუხარებანი, რათა მან ღვარძლი არ აღმოაცენოს, არ გაამპარტავნდეს და სასტიკი არ შეიქნას. საგულდაგულო დამუშავების გარეშე ხომ მიწაც არ გამოსცემს კეთილ ნაყოფს. 

 

ღმერთი არ დაუშვებს, რომ ჩვენ განუწყვეტელ შეჭირვებაში ვიყოთ ამქვეყნად, რათა სასო არ წარგვეკვეთოს. ამასთან, არც იმას დაუშვებს, რომ გამუდმებით კეთილდღეობითა და სიხარულით ვჰგიებდეთ, რათა არ დავეცეთ. 

 

ღმერთი სამუდამოდ არც უბედურებაში სტოვებს ადამიანებს, რათა სრულიად უღონონი არ შეიქნან, და არც - ბედნიერებაში, რათა დაუდევრობით არ ევნონ და სხვებზე ზრუნვა არ დაივიწყონ, რამეთუ იგი სხვადასხვა საშვალებებითა და ღონით განაგებს ადამიანთა ხსნას. 

 

კეთილდღეობა გწვევია? - მადლობა მიუძღვენი ღმერთს, და ეს შენი ბედნიერი ყოფაც მტკიცე იქნება. ხოლო თუკი უბედურებაც გადაგატყდება თავს, კვლავაც მადლობა შესწირე შემოქმედ ღმერთს და ყველაფრისათვის განადიდე იგი! რამეთუ თუკი ამას წრფელი გულით იქმ, მაშინ შენს უბედურებასაც ბოლო მოეღება! 

 

ვისაც საღმრთო წიგნები აქვს შინ, უდიდეს სარგებლობასა და ნუგეშს მიიღებს მათგან, რადგან ხშირად ოდენ ისიც კი გვართმევს ცოდვის ჩადენის სურვილს, თუკი თვალს შევავლებთ წმიდა წიგნს და ღმერთი გაგვახსენდება. 

 

მსაჯულნი დააშინებენ ადამიანებს, მღვდელნი კი, დაე, ნუგეშს სცემდნენ! მთავარნი ემუქრებიან მათ, ეკლესია კი, დაე, განამხნევებდეს! ყველას მეშვეობით კი ღმერთი ჩვენს ცხოვრებას განაგებს, რამეთუ აკი მანვე შეაიარაღა ხელმწიფენი ამა ქვეყნისა და ძალაუფლებაც მიანიჭა მათ, რათა კადნიერთ შიში ჰქონდეთ. და მღვდელნიც მანვე აკურთხა იმისათვის, რომ ისინი გლოვიარეთ ანუგეშებდნენ... 

 

ვინც ყველაფერში ეთანხმება საღმრთო წერილს, იგი - ქრისტიანია, ხოლო ვინც არ ეთანხმება საღმრთო წერილს, ის შორს დამდგარა ჭეშმარიტებისაგან. 

 

სხვა მასწავლებელს ნუ დაუწყებ ძებნას, რამეთუ შენ გაქვს ბოძებული ღვთის სიტყვა, საღმრთო წერილი, რომელზე უმჯობესად ვერავინ გასწავლის! 

 

საღმრთო წერილის სულ მოკლე გამონათქვამებშიც კი შეგვიძლია უდიდესი ძალა მოვიძიოთ და აზრთა გამოუთქმელი სიმდიდრეც. 

 

წმიდა სახარების ოდენ ხილვითაც კი ჩვენ უფრო თავშეკავებულნი ვხდებით ცოდვისადმი, ხოლო თუკი ამას მისი ყურადღებით წაკითხვაც დაერთვის, მაშინ სული თითქოს უხილავ განსაწმენდელში მოხვდაო, იწმიდება და კეთილშობილდება, ანუ უწინდელზე უკეთესი ხდება, რადგან მას სწორედ ღმერთი ელაპარაკება წმიდა წიგნების მეშევობით. 

 

ღმერთი იმგვარად ელაპარაკებოდა ადამიანებს, რომ ითვალისწინებდა მსმენელთა უძლურებას და ესადაგებოდა მათ, ისევე, როგორც ნებისმიერი მამაც არად აგდებს თავის ღირსებას, როცა ენის მოჩლექით ელაპარაკება ხოლმე თავის საყვარელ შვილს. 

 

მრავალ ათასთა შორის ასიც კი ვერ მოიძებნება, რომ ცხონდეს!... თუმცა ამდენიც მეეჭვება! 

 

მთელი ქვეყანა წარყვნა და დააქცია იმან, რომ ბევრი ასე ფიქრობს, თითქოს მკაცრი ცხოვრება და სიწმიდე მხოლოდ ბერ-მონაზვნებისთვის იყოს აუცილებელი, სხვებს კი ნებადართული ჰქონდეთ უზრუნველი ცხოვრება. 

 

მომავალ ცხოვრებაში ჩვენ სხვა სამყარო გველოდება, სადაც ყველაფერი სხვაგვარად იქნება. 

 

ნესტიან ვიწრო და ბნელ საპყრობილედან ოდნავ განათებულ ოთახში რომ გამოგვიყვანონ, შემდეგ კი, იქიდან - ქვეყნიერების უვრცეს, მზის ნათელზე უფრო მეტად გაბრწყინებულ პალატებში, აი, მაშინ შეიძლება ცოტაოდენ მაინც სწორი შეხედულება მივიღოთ იმ სამი სამკვიდრებელის შესახებ, რომლებიც ადამინისთვის არის განსაზღვრული: დედის მუცლის, ამა ქვეყნისა და ცათა სასუფევლის შესახებ, მომავალში რომ მოგველის. ცხრა თვეს დავყოფთ ჩვენ პირველ სამკვიდრებელში, 50, 60 ან ცოტათი ამაზე მეტს წელს - მეორეში, ამქვეყნად, ხოლო მესამეში - ჭეშმარიტ, საუკუნო დაუსრულებელ ცხოვრებას ვიღებთ, რადგან მაშინ მარადიულობაში შევდგამთ ფეხს... 

 

ყველა ის სიკეთე, რომლებითაც ადამიანი ამქვეყნად დასტკბება მხოლოდ მცირე წვეთებია ულევი წყაროს სიხარულთან შედარებით, რითაც ნეტარნი განიხარებენ და დასტკბებიან ცათა შინა. 

 

აწინდელ, ქვეყნიურ დიდებასა და მომავალ, ზეციურ დიდებას შორის ისეთივე განსხვავებაა, როგორიც სიზმარსა და ცხადს შორის. 

 

რა ზომითაც მზის სხივია აღმატებული კანდელისაზე, იმ ზომითვე და გაცილებით უფრო მეტადაც, მომავალი ცხოვრებაა აწინდელზე უმჯობესი. 

 

საკუთარი თავის მკვლელია ის ადამიანი, ვინც თავის არსებას უღირსად შეიქმს საუკუნო ცხოვრებისათვის ცათა სასუფეველში. 

 

უბედურზე უბედურია ის, ვინც მომავალ საუკუნო ნეტარებას ცათა შინა მსხვერპლად გაიღებს აწინდელი წუთიერი ქვეყნიური ცხოვრებისათვის. 

 

იტანჯო მანამდე, სანამ ღმერთის არსებობა გაგრძელდება, ანუ სამარადისოდ, განა შეიძლება ამაზე უფრო დიდი უბედურება წარმოვიდგინოთ ცოდვილ ადამიანთათვის? 

 

მომავალ საუკუნო სიკეთეთა დაკარგვა ისეთ მწუხარებასა და გაუსაძლისობას სწევს ყოველ ცოდვილ და შეუნანებელ ადამიანს, რომ, დაე, თუნდაც არანაირი სხვა სასჯელი და სატანჯველიც არ მოელოდეთ, იგი მაინც უკვე თავისთავადვე იქნება გეჰენიის ცეცხლისმიერ სატანჯველზე უფრო მძაფრი, და ისე დაჰგლეჯს და აღაშფოთებს ასეთ ადამინათა სულებს ამის შეგნება, რომ უმეტესს ვერანაირი სხვა სატანჯველი ვერ მოიმოქმედებს!... 

 

წმიდა მოწამეებმა ესრეთ განიზრახეს თუკი ღმერთი ჯვარს - ეცვა კაცთათვის, ჩვენი ხსნისათვის და ცხოვნებისათვის, ჩვენ რატომღა არ უნდა ვეტანჯოთ ღმერთისთვის და რად უნდა გვეშინოდეს სიკვდილის მიღება ჩვენი უფლისათვის?!... ამისთვის ყოველი სატანჯველი მათ სიხარულად უქცია ღმერთმა. 

 

სადაც წმიდა სახარება ძევს რწმენითა და ჯეროვანი მოწიწებით, იქ ვერ შევალს ბოროტი სული და ვერ ეცდება ქრისტიანის ცდუნებას. 

 

მარხვა და სიწმიდე ნურავის მოეჩვენება ძნელ და საშინელ საქმედ, რადგან ეს თქვენთვის კი არა, ბოროტ სულთათვის არის საშინელი. და თუ ვინმე ეშმაკეული იყოს, პირველყოვლისა მარხვის სახე უჩვენე მას, რამეთუ თვით ქრისტე იტყვის: ”ესე ნათესავი არარაით განხდეს, გარნა ლოცვითა და მარხვითა” (მათე 17, 21). 

 

დასაბამად როცა ღმერთმა ადამიანი შექმნა, იმთავითვე მარხვის მცნება დაუდო აღსასრულებლად - კეთილისა და ბოროტის ხისაგან არ ჭამოო... და თუკი სამოთხეში იყო აუცილებელი მარხვა, რაოდენ გზის უფრო სამოთხის გარეთაა იგი საჭირო ჩვენთვის, ცოდვას დაქვემდებარებულ ადამიანთათვის!... 

 

ყველას სურს ზეცად აღსვლა და საღმრთო ნეტარების დამკვიდრება, მაგრამ ამ სურვილის აღსრულება საქმეებით უნდა მოხდეს! რამეთუ ყველა ვაჭარსაც სურს გამდიდრება, მაგრამ ამისთვის ისინი ოდენ თავიანთი სურვილით როდი კმაყოფილდებიან, არამედ შესაბამის საქმეთაც იქმან - ნავთ მოამზადებენ, ზღვათაც გადასცურავენ, ოქროსაც სესხულობენ და უცხო ქვეყნებსაც მოივლიან. ასევე ჩვენც უნდა საქმედ ვაქციოთ ჩვენი სურვილი და მხნედ განვვლოთ ის ზღვა, რომელიც ქვეყნიდან-ქვეყანად კი არ მიგიყვანს, არამედ ამა ქვეყნიდან ზეცად აღგვამაღლებს. ამისთვის კეთილ, მარჯვე მესაჭედ გადავაქციოთ ჩვენი გონება და კეთილ მენიჩბეებად მივცეთ მას ჩვენი უვნებობა და სათნოებანი, რათა ჩვენი სულის ნავი არც ქვეყნიურ საზრუნავთაგან ჩაიძიროს და არც ამპარტავნების ქარიშხლით მიმოდაიტაცებოდეს... და თუკი ასეთი იქნება ჩვენი ნავი, მაშინ კეთილად გადავცურავთ ამა ქვეყნის მღელვარე ზღვას და მშვიდობით მივაღწევთ ყოვლად მშვიდ ნავსაყუდელს უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტესი, რომელიც სუხარულით შეგვიწყნარებს... 

 

 

 წმიდა იოანე კლემაქსი 

 

ბევრს ჰგონია, რომ ხორცის დათრგუნვით მიაღწევს უშფოთველობას, სასწაულმოქმედებასა და მჭვრეტელობას. საბრალოებმა კი არ იციან, რომ ამ სათნოებათა დედა მორჩილება და სიმდაბლეა. 

 

სნეულებებს უფალი ცოდვათა განწმენდისათვის გვიგზავნის, ხოლო ზოგჯერ, რათა შეაჩეროს ჩვენი სწრაფვა დაცემისაკენ. 

 

მრავალი მინახავს რაიმე სნეულებით გაწამებულნი, თითქოს ეპიტიმია დადებულნი, ამ გზით განიწმინდებოდნენ სულიერი ვნებებისაგან. 

 

 

 წმიდა ბასილი დიდი 

 

ის ვინც ღვთის მსახურების დროს ამაოდ მეტყველებს, არა მარტო უსარგებლოდ დადის ტაძარში, არამედ თავისი თავის საზიანოდაც. 

 

თავდაპირველად ჩვენს თავში უნდა ვეძიოთ ნაკლი და ვეცადოთ გამოვსწორდეთ, და მხოლოდ ამის შემდეგ არის დასაშვები სხვათა ნაკლის გამოვლინება. 

 

როდესაც რაიმე ვნება შეგიპყრობს და ცოდვაში ჩაეფლობი, გაიხსენე საშინელი სამსჯავრო და უცებ გაღვიძებული შიში დაგიცავს მოზღვავებული ცოდვისაგან. 

 

ყველა ადგილს მფარველი ანგელოზი ჰყავს; და თუკი იქ შეირყვნება სწავლება და შევა მწვალებლობა - ამ ადგილის მფარველი ანგელოზი მაშინვე ტოვებს იქაურობას.

 

სხვაზე ძვირის თქმა მხოლოდ ორ შემთხვევაშია დასაშვები. კერძოდ, პირველი - როდესაც გსურთ რჩევადარიგება მიიღოთ ამ საკითხში გამოცდილი ადამიანისაგან (ცოდვილის გამოსწორების მიზნით) და მეორე - როდესაც ცდილობთ დაიცვათ სხვა ადამიანი, აარიდოთ იგი მოსალოდნელ განსაცდელს, რომელიც, შესაძლოა, უღირს ადამიანთან ურთიერთობიდან მომდინარეობდეს. წმიდა მოციქული მოგვიწოდებს, საერთოდ არ ვიქონიოთ ურთიერთობა უღირს ადამინიებთან. მაგრამ ამ ორი შემთხვევის გარდა, ვინც ძვირს ამბობს სხვაზე, მისი მიზანია გალანძღოს იგი და ამგვარი ადამიანი ცილის მწამებელია, თუნდაც რომ მართალს ამბობდეს იგი. 

 

ექიმის დახმარებაზე სრულებით უარი არ უნდა თქვა: არც ისაა მიზანშეწონილი, რომ მთელი ჩვენი სასოება მასზე დავამყაროთ. მსგავსად იმისა, რომ თუმცა მიწას თავად ვამუშავებთ, მოსავალზე უფალს ვსასოებთ, ... ასევე ექიმს რომ მივმართავთ, უფლის სასოება უნდა გვქონდეს. 

 

ვინც იმეცნებს სათნოებათა მაგალითებს და არ მისდევს მათ, ემსგავსება კაცს, რომელიც ხნავს და არ სთესს. 

 

ცათა და ქვეყნის დაბადება თავისთავად როდი აღსრულდა, როგორც ეს ზოგიერთებს წარმოუდგენიათ, - ამის მიზეზეი შემოქმედ ღმერთშია. 

 

თუკი ხილული ესე ქმნილება ეგზომ მშვენიერია, რაოდენგზის უფრო მშვენიერი უნდა იყოს უხილავი სულიერი ქმნლიება. 

 

ზენა ცხოვრებისაკენ მსწრაფველი ადამიანისათვის ამა სხეულში ყოფნა - ხორციელება- ყოველგვარ სასჯელსა და პყრობილებაზე უფრო სამძიმოა. 

 

გონება არის ძალზე მშვენიერი რამ, და მასში ჩვენი სწორედ ის ძევს, რაც შემოქმედი ღმერთის ხატად და მსაგავსებად შეგვქმნის. 

 

მე ვიცი, რომ ღმერთი არსმყოფია, არსებულია მარადის, მაგრამ იმას, თუ რა არის მისი არსი, მე შემეცნებაზე მაღლა ვაყენებ. 

 

თუკი თვალი ხილვადის აღქმისათვისაა განკუთვნილი, ეს სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ მისთვის ყოველივე ხილული მისაწვდომია. ცარგვალი ერთ წამისყოფაში როდი მოიხილება, - მართალია, მზერა მოიცავს ხილვადს, მაგრამ მრავალი რამ ჩვენთვის უხილავი რჩება. თუმცა ამის გამო ვერ ვიტყვით, რომ ცა უხილავია, პირიქით, ხილვადია იმ შეზღუდული შემეცნების მიზეზით, რომელიც ჩვენ, ადამიანებს, გავქვს. იგივე ითქმის ღმერთის შესახებ. 

 

მამა ბრძანებს, ძე ქმნის, სული აღასრულებს... მაგრამ ეს განსხვავება არ მოასწავებს განყოფას, რამეთუ ერთია დასაბამი და მიზეზი ყოველთა არსებათა, შემოქმედი, რომელიც ქმნის ძის მიერ და აღასრულებს სულიწმიდის მიერ. 

 

სულიწმიდა მცნობელობის მომნიჭებელია, იგი გონიერი ნათელია, რომელიც ძიებათა ჟამს გარკვეულ სიცხადეს ანიჭებს ყოველ გონიერ ძალას. 

 

ქმნილ მსაგვესაბათაგნ საღმრთო სამობრიობის ერთობის ყველაზე კარგი ხატი ცისარტყელაა, რადგან მასში ერთი და იგივე ნათელი განუწყვეტელ-განუყოფელია საკუთარ თავში და მრავალფერიც. 

 

რომ არ შესცოდო, ადამიანს შიში უნდა ჰქონდეს ღმერთის სამსჯავროს წინაშე, ხოლო თუ შესცოდა, სასო არ უნდა წარეკვეთოს, ყოველთვის უნდა ჰქონდეს ღმერთის უსაზღვრო მოწყალების იმედი. 

 

ნურასდროს ნუ დავიჩემებთ ღმერთის სამართლიანი სამსჯავროს გამო, რადგან ჩვენ უცნობელნი ვართ იმისათვის, რომ საკუთარი აზრი გამოვთქვათ ღმერთის მიუწვდომელი და გამოუთქმელი მსჯავრის გამო. 

 

უეჭველია, რომ ღმერთი უმჯობესად განაგებს ჩვენს ცხოვრებასა და საქმეებს, ისე, როგორადაც ჩვენ თვითონ ვერასოდეს ვერ განვაგებდით. 

 

ჯერ არს მადლობას მივუძღვნიდეთ შემოქმედ ღმერთს, როცა ის სიკეთით გვანიჭებს და მოთმინება არ დავკარგოთ იმ დროს, როცა ის უხვად არ მოგვმადლის თავისმიერ სიკეთეებს. 

 

ცათა სასუფეველი მსურველთათვისაა და არა - ძალდატანებულთათვის. 

 

ღმერთის რწმენის შესახებ განსჯას წინ უსწრებს გულისთქმა, რომ ღმერთი არსებობს. ამ გულისთქმას ჩვენ მოვიხვეჭთ ქმნილ საგანთა მეშვეობით. გულმოდგინედ განივიხილავთ რა ქმნილ სამყაროს, შევიმეცნებთ, რომ ღმერთი ყოვალდბრძენია, ყოვლად ძლიერია და სახიერია... შევიმეცნებთ ყველა იმ უხილავ თვისებას და ამგვარად, ვაღიარებთ მას უზენაეს განმგებლად. რაკი მთელი სამყაროს შემოქმედი ღმერთია. ჩვენ კი სამყაროს ნაწილნი ვართ, მაშასადამე, ღმერთი ჩვენი შემოქმედიცაა. ასეთ შემეცნებას მოსდევს რწმენა, რწმენას კი - თაყავნისცემა. 

 

 

 წმიდა ეფრემ ასური 

 

როდესაც ადამიანი ავადაა, მაშინ მისი სულიც იწყებს ღვთის ძიებას. ამიტომ შეგონება კარგია თუკი შეგონებული ჰმადლობს უფალს. 

 

”განვაგდებ სატანას და ყოველთა საქმეთა მისთა...” რომელ საქმეთა? - მრუშობას, სიძვას, ბიწიერებას, სიცრუეს, პარვას, შურს, მჩხიბაობას, მარჩიელობას, თვშეუკავებლობას, მრისხანებას, ბილწსიტყვაობას, მტრობას, შუღლს, ეჭვიანობას. განვეშორები ლოთობას, უქმმეტყველებას, ამპარტავნებას, უდებებას. განვეშორები გმობას, სატანურ სიმღერებს, სპირიტიზმს... ყველაფერს ვერ ჩამოვთვლი. განვეშორები ყოველგვარ სიბილწეს რაც სძაგს უფალს. 

 

ვერ ითმენ შეურაცყოფას? დადუმდი და დამშვიდდი. 

 

ცეცხლის საზრდო - შეშაა, გაღიზიანებისა - ქედმაღლობა. აღიჭურვე მოთმინებით. მოთმინება - შესანიშნავი უფლისმიერი ძღვენია; იგი განაგდებს გაღიზიანებას, მრისხანებასა და სიძულვილს, სულს მშვიოდბას ანიჭებს. 

 

ჩემი თავისუფალი ნებით შეგენბული მაქვს საკუთარი ბუნების უმნიშვნელობა და უძლურება, და არც მსურს ძიებაში შევიდე ჩემი შემოქმედი ღმერთის გამო, რამეთუ საშინელ არს იგი, ვინც ყოვლად უსაზღვრო და მიუწვდომელია თავისი საღმრთო ბუნებით. 

 

როგორადაც წყაროსთავლი, განუწყვეტლივ აღმომაცენებელია კამკამა, უხვი წყლის ნაკადულისა, არასდროს არ აუკრძალავს მწყურვალს ყოვლეგვარი საფასურის გარეშე დაეწაფოს მის წყალს, ამგვარადვე საღმრთო მადლი მისაწვდომია ყველა მსურველისათვის, რათა თითოეული თავის ნებისაებრ დასტკბებოდეს მისით. 

 

ზეთის გარეშე შეუძლებელია კანდელის დანთება, რწმენის გარეშე კი ვერავინ აღაგზნებს კეთილ აზრებს. 

 

მხოლოდ ღმერთი არსებობს საკუთარი თავისთვის, ჩვენ, ყველანი, შემოქმედი ღმერთისთვის ვარსებობთ. 

 

მოიხსენე ძლიერთ დაცემა და თავი დაიმდაბლე შენს სათნოებებში. 

 

სათნო-ეყო ღმერთს - აი, ესაა შენი ნეტარება. ღმერთთან ერთობაში იყო - ესაა შენი დანიშნულება, წესი ყველა შენი საქმისა. 

 

ყველაფერი ისე აკეთე და ყველაზე იმგვარად იფიქრე, რომ ღმერთს სათნო-ეყო; ხოლო თუ არ იქმ ამას და არ ისურვებ, ღმერთს სათნო-ეყო, ყველა შენი საქმე დაკარგავს თავის ღირებულებას. 

 

ციურ ფრინველთაგან ყველაზე დიდი და ძლიერი არწივია, ქვეყნიურ მხეცთაგან - ლომი, ხოლო ადამის ძეთაგან უდიდესი და უძლიერესია ღვთის მოშიში კაცი. 

 

დაიმდაბლე შენი ამპარტავნული გულისთქმა, სანამ ამპარტავნება ვნებად გადაგექცეოდეს და დაგიმორჩილებდეს; ქვე დაამხე შენი ქედმაღლობა და ზესთამჩნეობა - მაღალი შეხედულება საკუთარ თავზე, სანამ ბილწი ავხორცობა დაგუფლებოდეს და შეგმუსრავდეს. 

 

ჭეშმარიტება მოკლედ, ლამის სიტყვაძუნწადაა მოცემული საღმრთო წერილში. შენც ნუ შეუდგები ვრცელ, სიტყვამრავალ კვლევა-ძიებას! 

 

ქრისტე ჩვენი მსგავსი შეიქმნა, რათა ჩვენც მისი მსგავსი შევექმენით; უკვდავი მოკვდავებთან გარდამოხდა ზეცით, უკვდავებად გვაქცია ჩვენ, სიკვდილს დაქვემდებარებული ადამიანები, და კვლავ ზეცად ამაღლდა მამასთან, რათა ჩვენც ამა ქვეყნიდან იქ აღგვამაღლოს. 

 

ამქვეყნად არაფერი არსებობს თავისა და წინამძღოლის გარეშე, რამეთუ ყოველივეს დასაბამი ღმერთია. 

 

ბოროტება არ იარსებებდა, გონიერი ქმნილება თავისუფალი ნებით რომ არ ყოფილიყო შემოსილი. 

 

ნათლისღების ემბაზი ერთგვარი იორდანეა, სამანი სიცოცხლესა და სიკვდილს შორის, და ვინც მეორე ნაპირს მიაღწევს, მხოლოდ ის შეიქნება სულიერი ქვეყნის მოქალაქედ. ნათლისღების საიდუმლოში ყოველ ადამიანს წმიდა სამების სახელით ენიჭება თავისუფლება. 

 

ქრისტეს მთელი ეკლესია არის მონანულთა ეკლესია, იმათი, ვინც დაღუპვას სინანულის გზით გაურბის. 

 

როგორადაც შეუძლებელია უშრომლად, მხოლოდ სასყიდლის გაღებით შევიძინოთ წერა-კითხვისა თუ რომელიმე ხელობის ცოდნა, ასევე შეუძლებელია გულმოდგინებისა და საღმრთო მოშურნეობის გარეშე მოვიპოვოთ ღმერთისთვის სათნო წეს-ჩვეულებები. 

 

დიდი შრომა არ სჭირდება ბალავრის ჩაყრას, - გაცილებით უფრო ძნელი შენობის დასრულებაა. და რაც უფრო მაღლა მიიწევს მშენებარე ნაგებობა, მით უფრო დიდ შრომას მოითხოვს იგი მშენებელთაგან, სანამ მთლიანად დასრულდებოდეს. 

 

სინანული ის კიბეა, რომლის საფეხურებსაც ჩვენ ავყავართ სანეტარო ადგილას, საიდანაც ოდესღაც დავეცით. 

 

უწმიდესმა ღმერთმა, რომელი ერთია მხოლოდ უცოდველი, თავისი მხოლოდშობილი ძე არ დაიშურა შენთვის. შენ კი, ჰოი, ბედკრულო ცოდვილო, ვისაც არ გსურს საკუთარი ცოდვების მონანიება, საკუთარ თავსაც არ იწყალებ. 

 

ნურასდროს ნუ იტყვი - დღეს შევცოდავ, ხვალ კი შევინანებო! ჯობს დღესვე მოვინანიოთ ცოდვები, რადგან არ ვიცით, ვიცოცხლებთ თუ არა ხვალ. 

 

აბა, წარმოიდგინე, რა საქციელი იქნება, მავანი ხელმწიფეს ესაუბრებოდეს, ამ დროს ვიღაც მონამ დაუძახოს, მან კი მეფეს ზურგი შეაქციოს და იმ მონასთან დაიწყოს ლაპარაკი! აი, ზუსტად ამგვარად იქცევა ის ადამიანიც, ვინც ღვთიმსახურების აღსრულებისას მავანთან საუბრობს, სხვა რაიმეზე ფიქრობს და, საერთოდ, გონებადაფანტულია. 

 

ადგილსამყოფელი კი არ აცხოვნებს კაცს, არამედ საკუთარი კეთილი ნება. ადამი, ჩვენი პირველმშობელი, სამოთხეშიც კი დაეცა ცოდვით, მართალმა ლოთმა კი სოდომშიც შეინარჩუნა კეთილმსახურება. 

 

ისევე გეშინოდეს უქმადმეტყველებისა, როგორც მტაცებელ მძვინვარე მხეცთა და ფრინველთა გეშინის, რამეთუ იგიც მათ მსგავსად შთანთქავს წმიდა ღვაწლის ნაყოფს. 

 

ღობის გარეშე დარჩენილი ბაღი გაითელება და გაჩანაგდება; ამგვარადვე დაღუპავს თავის სათნოების ნაყოფს ყველა, ვინც არ მოიზღუდავს თავის ბაგეთ. 

 

ნურც საკუთარი წარმატებების გამო დაიწყებ თავის ქებას და ნურც სასოს წარიკვეთ შენი შეცოდებების გულისთვის. 

 

კართა მიღმა რჩება და არ შეიწყნარება ის ლოცვები, უსიყვარულოდ რომ აღევლინება უფლისადმი, რამეთუ მხოლოდ სიყვარული განუღებს კარს ლოცვებს. 

 

ზღვაში ჩაგდებული ქვა უმალ გაუჩინარდება და ვეღარავინ დაინახავს მას. ასევე ჩვენი ცოდვებიც ჩაიძირება ღმერთის უსაზღვრო მოწყალების უფსკრულში და სრულიად განქარდება ზეციური მართლმსაჯულების თვალისთვის, ოღონდ კი გულწრფელად მოვინანიოთ ისინი. 

 

გეშინოდეს იმავე ცოდვებით დაცემისა, რომლებიც უკვე მოუტევებია შენთვის ღმერთის მოწყალებას სინანულის საიდუმლოში, მაგრამ თუკი შენი უძლურების გამო კვლავაც დაეცემი უწინდელი შეცოდებით, მაინც ნუ წარიკვეთ სასოს! ღმერთის მოწყალება უსაზღვროა, წრფელი სინანულის ძალა კი ადამიანში - განუზომელია. 

 

ათასგზისაც რომ შეცოდო (ოღონდ არა შეგნებული წინასწარი განზრახვით); მაგრამ შემდეგ გულწრფელი სინანულით მიეახლო ღმერთს, იცოდე, რომ კვლავ და კვლავ განიწმიდები სიბილწისაგან და შენ მიერ ჩადენილ უსჯულოებათაგან. 

 

ბოროტს ნუ მოიხსენებ, რამეთუ ავის ხსოვნას რომ ინახავდეს კაცი გულში, ეს იგივეა უბეში შხამიან გველს რომ გამოზრდიდეს. 

 

როგორც ძლიერი ქარი გაფანტავს მტვერს, ასევე ჩვენი უბოროტესი მტერიც - ეშმაკიც უმალ გაიდევნება და გაცამტვერდება, როცა ღმერთის დიდებისმეტყველებას ვღაღადებთ, ლოცვა-ვედრებით ვდგავართ მის წინაშე და წრფელი სინანულის ცრემლთაც დავღვრით. 

 

აკი, გაურბიხარ, საყვარელო ძმაო, ფიცხელ ცეცხლს, რათა სხეული არ დაგეწვას! მაშ, ცოდვებსაც გაექეცი, რათა შენი სხეული, სულთან ერთად, ჯოჯოხეთის დაუშრეტელ ცეცხლში სამარადისოდ არ იწვოდეს! 

 

განა ძალუძს შუა ზღვაში მდებარე კუნძულს, შეაჩეროს ბობოქარი ტალღები, მის ნაპირთ რომ აღარ ეხეთქებოდნენ?! რა თქმა უნდა, არა, მაგრამ მაინც წინაღუდგება მათ, ასევე არც ჩვენ ძალგვიძს სრულიად შევაჩეროთ საკუთარ გულისთქმათა მღელვარება, მაგრამ ის კი ხომ ძალგვიძს, რომ შევეწინააღმდეგოთ მათ! 

 

ვისაც ლოდის დაძვრა სურს ადგილიდან, ის ზემოდან კი არ მიუმარჯვებს ბერკეტს, არამედ ქვემოდან შეეჭიდება წელში მოხრილი, - აი, ეს უნდა გვქონდეს სახედ და მაგალითად თავმდაბლობისათვის. 

 

ამპარტავნება მაღალი და გამხმარი ხის მსგავსია რომელსაც ადვილად ემტვრევა ტოტი, და თუკი ვინმე ავა მასზე, უმალ ქვე დაენარცხება. 

 

ნეტარია ის, ვისაც მარადის თვალთა წინაშე აქვს ამქვეყნიდან თავისი განსვლის მომავალი დღე და ვისაც მანამდე მოუძაგია ამპარტავნება, სანამ ჩვენი ბუნებითი სიკნინე საფლავში განხრწნით გაცხადდებოდეს. 

 

ნურც დასცინებ და ნურც განიკითხავ საცთურში შთავარდნილს, არამედ უფრო მომეტებულად ილოცე, რათა თავადაც არ გეწიოს განსაცდელი. 

 

სანამ კაცი ცოცხალია, ნურც ნეტარჰყოფ და ნურც განიკითხავ მას! ნურავის გამო წარიკვეთ სასოს, სანამ არ გარდაცვლილა. 

 

თუკი იხილავ, რომ კაცს ვისმე უდიდესი ღირსებისათვის მიუღწევია ამ ქვეყნად, ნუ გაგიკვირდება, რამეთუ გასაკვირი მხოლოდ ის არი, როცა ვინმე ქვეყნიურ დედება-პატივს მოიძულებს. 

 

თუკი არ იცი, ღირსია თუ არა ესა თუ ის მღვდელმსახური მისი წოდების, ნუ მოიძაგებ მას ქრისტეს მცნებებისათვის, რამეთუ როგორც ოქროს არ აკლდება ღირსება იმის გამო, რომ ტალახითაა მოთხვრილი და როგორც პატიოსანთვლიანი მძივი არ უფასურდება უწმიდურ საგნებთან შეხებით, ასევე მღვდლობაც ვერ შეიბილწება ადამიანისაგან, ეს უკანასკნელი უღრსიც რომ იყოს!... 

 

ყველაფერს დიდი ყურადღებით დაუკვირდით ამქვეყნად და ყოველივესაგან ისწავლი სულისათვის სასარგებლოს; არ უგულებელჰყო მცირედიც კი, ვთქვათ, მონადირეთა გამოცდილებიდან: ხშირად ფრინველი ბადეში მცირე ბრჭყალითაც ებმება - იგი, შეიძლება, მთელი სხეულით და ფრთებით ბადის გარეთ იყოს, მაგრამ მაინც დატყვევდეს ბრჭყალის სულ უმნიშვნელო ნაწილითაც კი. 

 

ისრაელი ერის მოგზაურობა არაბეთის უდაბნოში ჩვენი ამქვეყნიური ცხოვრების სახეა, სანამ ზეციურ აღთქმულ ქვეყანას მივაღწევდეთ, მრავალი უბედურება, გაჭირვება და მწუხარება უნდა დავითმინოთ, რამეთუ როგორც ქვეყნად მცხოვრები ვერც ერთი ცოცხალი არსება ვერ იცოცხლებს უჰაეროდ, ასევე ვერც ერთი ადამიანი ამქვეყნიურ ცხოვრებაში ვერ ასცდება მწუხარებასა და სნეულებებს. 

 

 

 წმიდა აბბა ორი 

 

რა მწუხარებაც უნდა გეწვიოს, ნურავის დაადანაშაულებ მასში, გარდა საკუთარი თავისა და თქვი: ”ეს ჩემი ცოდვების გამო შემემთხვა”. 

 

 

 წმიდა აბბა დოროთე 

 

თუკი ვინმე გაწყენინებს ან რაიმეთი გაგამწარებს, წმიდა მამების დარიგებას მიჰყევი და ილოცე მისთვის, როგორც შენი კეთილისმყოფელისათვის. მთელი გულით ილოცე მისთვის და თქვი: ”ღმერთო! შეეწიე ჩემს ქრისტესმიერ ძმას და მილხინე მეც, მისი წმიდა ლოცვებით” და თუკი ადამიანი თავის ქრისტესმიერ ძმისათვის ლოცულობს, ეს სიყვარულისა და თანაგრძნობის ნიშანია; ხოლო როდესაც უფალს წყალობას თავისი მაჭირვებელი ლოცვის გამო სთხოვს, - სიმდაბლეს იძენს. და სადაც არის თანაგრძნობა, სიყვარული და სიმდაბლე, რა შეუძლია იქ ძვირის ხსოვნასა და წყევას, ან თუნდაც სხვა რომელიმე ვნებას? 

 

 

 წმიდა ეგნატე ბრიანჩანინოვი 

 

წმიდა ნათლობის შედეგდ ხდება მიტევება პირველქმნილი ცოდვისა და ნათლობამდე ადამიანის მიერ ყველა ჩადენილი ცოდვის. წმიდა ნათლობის წყალობით ცოდვას ადამიანზე ბატონობის ძალა ჩამოერთმევა. 

 

შეიძლება უფალს შევევედროთ ჩვენი განკურნება მტკიცე გადაწყვეტილებით, რომ აღდგენილ ჯანმრთელობას და ძალებს უფლის საქმეს, და არა ამაოებასა და ცოდვებს მოვახმართ. 

 

 

 წმიდა გრიგოლ ნოსელი 

 

შენში, ადამიანო, ღმერთის წვდომასა და შემეცნების ის საზომია შთადებული, რომლის დატევნაც შენს ბუნებას და შენს პიროვნულ შესაძლებლობებს ძალუძს, რამეთუ შენი არსების შედგენილობაში ღმერთმა ისე აღბეჭდა საკუთარი საღმრთო ბუნების სიკეთეთა მსგავსება, როგორც ცვილზეა ხოლმე აღბეჭდილი რაღაც კეთილი გამოსახულება. 

 

განწმედილი თუ არის ადამიანის სული, მას თავის თავში სხვა არაფერი უნდა ჰქონდეს, გარდა ღმერთისა, და სხვა არაფერს უნდა მიაპყრობდეს თავის ყურადღებას, თვინიერ შემოქმედი ღმერთისა. 

 

სრულყოფისაკენ, ამ სწრაფვაში შეჩერება საშიშროებით არის აღსავსე ადამინთათვის, რამეთუ ყოველგვარი სიკეთე იმით შემოიზღუდება, რაც მისი საწინააღმდეგოა... და როგორადაც სიცოცხლის დასასრული არის სიკვდილის დასაწყისი, ასევე სათნოების გზაზე შეჩერებაც დასაბამია მანკიერებისაკენ მიქცევისა. 

 

ღემრთის არსებობის ჭვრეტა - შემეცნებაში ადამიანის გონება ვერაფერზე ჩერდება - მან არ უწყის საიდან, რით დაიწყოს უზენაესის შეცნობა. ვითარცა რაღაც უსაზღვრო ზღვა, იგი არანაირ მინიშნებას არ აძლევს მას ხელჩასაჭიდად, რაც განსაზღვრულ დასაბამზე მიუთითებდა და საყრდენი იქნებოდა შემოქმედის შემდგომი შეცნობა - ჭვრეტისათვის. 

 

სათნოებას, სრულყოფილებას მხოლოდ ერთი ზღვარი აქვს - უსაზღვრობა, რამეთუ შესაძლებელია შეძენილი გქონდეს მშვენიერი რამ იმისთვის, რომ მარადის კიდევ უფრო მეტის და მშვენიერის შეძენა გსურდეს, - აი, სწორედ ამაში მდგომარეობს ადამიანური ბუნების სრულყოფილება. 

 

ღმერთის ხატი და მსგავსება ადამიანის არსების გონიერ ნაწილში უნდა ვეძიოთ, ანუ მის სულსა და გონებაში. 

 

ერთია სახელი, რომელიც შიძლება ღვთაებრივ არსს აღნიშნავდეს - კერძოდ კი ეს არის თვით ის განკვირვება, სიტყვის უთქმელად რომ აღმოცენდება სულში შემოქმედ ღმერთზე ფიქრისას. 

 

ადამიანის გონებას იმის შეცნობა ძალუძს, რაც არ შეესატყვისება საღმრთო ბუნებას, ხოლო საკუთრივ ღმრთის ბუნებაზე რისი ფიქრიც ჯერ - არს, ეს მას არ ესმის. 

 

უფალი ნეტარებად ხმობს არა რაიმეს ცოდნას ღმერთის შესახებ, არამედ თვით ღმერთის შეძენას ადამიანის მიერ საკუთარ არსებაში, ანუ ღმერთით აღვსებასა და შემოსვას, რასაც წმინდანნი აღწევენ. 

 

არავის და არაფერს ძალუძს არსებობდეს, თუკი არსმყოფში და არსმყოფის მიერ არ ჰგიებს. 

 

ღმერთზე ფიქრისას სულიც კი თითქოს მუნჯდება და დუმდება... დგება ჟამი დუმილისა და იმისა, რომ ცნობიერებაში ფარულად გვეპყრას ამ გამოუთქმელი საღმრთო ძალის აუხსნელი სასწაული. 

 

გარეგანი, ანუ ელინური სიბრძნე გამუდმებით იტანჯება მშობიარობის ტკივილებით და ვერასდროს ჰბადებს ცოცხალ ბავშვს. 

 

 

 წმიდა კირილე იერუსალიმელი 

 

ღმერთის საქმეა - მოგანიჭოს მადლი, შენი მოვალეობა კი მისი დაცვა და შენარჩუნებაა. 

 

ბოროტება თავისუფალი ნების აღმონაცენია და ამიტომ მისი დაძელვისათვის აუცილებელია თავისუფალი ნებისავე ახალი ძალისხმევა. 

 

ქრისტიანთა ერთობა იმიტომ იწოდება ეკლესიად, რომ იგი ყველა მორწმუნეს შეჰკრებს და შეაკავშირებს. 

 

აუცილებლობით და იძულებით კი არა, ჩვენი თავისუფალი ნებიდან მომდინარე გადაწყვეტილებებით მოვიპოვებთ ღმერთის შვილობას, ღმერთის ძეობას - არა რწმენით აღვსებამდე, არამედ ჩვენი რწმენისა და თავისუფალი ნებელობის შედეგად. 

 

ნათლობის ემბაზში უბრალო წყალი კი არ არის, არამედ ქრისტეთი აღსავსე წყალი. 

 

ნათლობის საიდუმლოთი მხოლოდ ცოდვათა მოტევება კი არ მოგვემადლება, არამედ მადლიც ღმერთის შვილობისა, მისი ძედ გახდომისა... ნათლისღება შეერთება, შეუღლებაა სულიერ სიძესთან... ეს არის სულის მეორედ შობა, მისი შემოსვა ნათლით, მისი აღბეჭდვა წმიდა დაურღვეველი ბეჭდით, რამეთუ ნათლისღება ჩვენი ზეცად მიმყვანი ეტლია, სამოთხისეული ნეტარებაა, წინასწარი განმზადებაა ცათა სასუფევლისა. 

 

წყალით ნათლობა აუცილებელია ადამიანის ხსნისათვის; მხოლოდ წმიდა მოწამეთათვისაა დაშვებული გამონაკლისი, რომელნიც საშინელ დევნილებათა ჟამს საკუთარ, ქრისტეს რწმენისთვის დაღვრილ სისხლში ინათლებიან და ამგვარად ისინი უწყლოდაც მოიპოვებენ ცათა სასუფეველს. 

 

ნათლისღების განმეორება არ შეიძლება, თუკი ერთხელ ვერ წარემატე, მაშინ მხოლოდ გულწრფელი სინანულითაა შესაძლებელი საქმის გამოსწორება და ნათლისღების საიდუმლოში მიღებული და შემდგომ შეცოდებათა გამო დაკარგული საღმრთო მადლის დაბრუნება. 

 

მწვალებლობაში შთავარდნილთა ხელახალი მონათვლა დაუშვებელია, რადგან ასეთი ნათლობა არანამდვილია, მოჩვენებითია, რამეთუ ჭშმარიტი ნათლისღება ერდათერთია (”აღვიარებ ერთსა ნათლისღებასა მოსატევებელად ცოდვათა”). 

 

მართალია, ჩვენს გრძნობებს ეჩვენება, რომ ზიარების წმიდა ნაწილნი - ჩვეულებრივი პური და ღვინოა, მაგრამ თვით უფლის საღმრთო მოწმობით, ეს მისი ჭეშმარიტი სისხლი და ხორცია. 

 

 

 წმიდა გრიგოლ ღვთისმეტყველი 

 

რაც მზეა გრძნობისმიერი არსებობისათვის, იგივეა ღმერთი - გონებისმიერთათვის. პირველი ხილულ სამყაროს განანათლებს, მეორე კი - უხილავ სამყაროს. სხეულებრივ ხედვას მზე ნათლისმჭვრეტელად აქცევს, ღმერთი კი თავის მსგავსებად შექმნის გონიერ ბუნებებს. 

 

თუკი გსურს ღვთისმეტყველი შეიქნა და ღირსი იყო ღმრთაებისა, აღასრულე საღვთო მცნებები და ნუ ეურჩები უფლის ნებას, რამეთუ კეთილმსახურების საქმეებსაც მიჰყავხარ ჭშმარიტი შემეცნებისაკენ. 

 

თუკი მეტისმეტად დაბალი და კნინი მოგეჩვენება საკუთარი თავი, მე შეგახსენებ, რომ შენ ქრისტეს ქმნილება ხარ, ქრისტეს სუნთქვა, ქრისტეს პატიოსანი ნაწილი, და ამიტომ - იმავდროულად ზეციურიც და ქვეყნიურიც; ქმნილება, რომელსაც მარად მოიხსენებენ ზეცაში; შექმნილი ღმერთი, რომელიც ქრისტეს ვნებათა გზით მიემართება უხრწნელი და წარუვალი საუკუნო დიდებისაკენ. 

 

თუკი გსურს ღვთისმეტყველი შეიქნა და ღირსი იყო ღმრთაებისა, აღასრულე საღვთო მცნებები და ნუ ეურჩები უფლის ნებას, რაემთუ კეთილმსახურების საქმეებსაც მიჰყავხარ ჭეშმარიტი შემეცნებისაკენ. 

 

ღმერთზე საუბარი - დიდი საქმეა, მაგრამ გაცილებით უფრო დიდი საქმეა საკუთარი თავის გაწმენდა ღმერთისათვის. 

 

ილაპარაკე, თუკი მდუმარებაზე უმჯობესი იცი და სათქმელი გაქვს, მაგრამ გიყვარდეს დუმილი, როცა ის თქმას სჯობს. 

 

უმაღლესი სიკეთე - ღმერთის შეცნობაა... ჩვენთვის ყველაზე კარგი ის იქნება, თუკი გრძნობებს დავიხშობთ, უარვყოფთ სხეულსაც და ყოველივე ამქვეყნიურსაც. თუკი უკიდურესი საჭიროება არ გვექნა, არ შევეხოთ არაფერს კაცობრივს, ვესაუბროთ მხოლოდ საკუთარ თავს და შემოქმედ ღმერთს, ვიცხოვროთ ხილულზე აღმატებულად, ყოველთვის ვატარებდეთ საკუთარ თავში ღვთაებრივ სახეებს - წმიდათ, ქვენა და მომატყუებელ შთაბეჭდილებათაგან შეურყვნელთ, ვიყოთ და განუწყვეტლივ შევიქნებოდეთ სარკედ ღმრთისა და ღვთაებრივისა, ნათელზე ნათელს ვუმატებდეთ, ნაკლებ მანათობელზე - ყველაზე მეტად გაბრწყიონებულს, მანამდე, სანამ იმქვეყნიური გაბრწყინების წყაროს არ მივაღწევთ და ნეტარ დასასრულს არ ვეწევით, როცა სინამდვილის სიცხადე ყოვლადუსრგებლოდ არ გადააქცევს სარკეებს. 

 

ორივე აღთქმა თანდათანობით მოგვეცა, და არა - ერთბაშად, ერთსა და იმავე დროს, რადგან აუცილებელი იყო გვცოდნოდა ის, რომ კი არ გვაიძულებენ, არამედ გვარწმუნებენ... ჭეშმარიტება თანდათანობით ცვლილებებით განგვეცხადებოდა. 

 

ერთია ღმერთი განცხადებადი სამ ნათელში: ამგვარია სამების წმიდა ბუნება. 

 

ქრისტეში ადამიანური ბუნება სრულ ღმერთს შეუერთდა და ეზიარა, არა ისე როგორც წინასწარმეტყველი თუ სხვა ღმრთივსულიერი ადამიანთაგან, რომელნიც თვით ღმერთს კი არ უერთდებოდნენ და ეზიარებოდნენ, არამედ რაღაცას ღვთაებრივს; ისეო ქრისტეში ადამიანური ბუნება არსისმიერად შეუერთდა და ეზიარა შემოქმედ ღმერთს, და ღმერთი ადამიანურ ბუნებაში ისეა, როგორც მზე - სხივებში. 

 

ქრისტემ ორმაგი განწმედა მოგვმადლა; ერთი - საუკუნო, სულიწმიდისმიერი და ამით ჩვენში უწინდელი წახდენა განკურნა და განწმიდა, ხორცისაგან აღმოცენებული; მეორე განწმედა კი ჩვენი - სისხლისმიერია (რამეთუ ჩვენად, გათავისებულად ვაღიარებ იმ სისხლს, რომელიც იესო ქრისტემ დაღვარა - უფალმა ღმერთმა ჩემმა), - ეს არის პირველშობილი ცოდვის გამოსყიდვა და მთელი სამყაროს ხსნა. 

 

ჩემთვის აუცილებელია დავითმინო ეს მაცხოვნებელი ცვალება, რათა როგორც სასიამოვნოდან აღმოცენდა სავალალო და საწუხარი, ასევე სავალალოდან და საწუხარიდან კვლავ სასიამოვნო აღმოცენებულიყო (პირველი დაცემიდან - აკრძალულ ნაყოფთა ხილვიდან - აღმოცენდა ედემიდან განდევნა, ხრწნილება და სიკვდილს დაქვემდებარება, ხოლო უფლის ჯვარზე ვნებიდან - ჩვენი ცხოვრება). 

 

მომავალში და ძალზე მალე, ჩვენ უფრო წმიდად და სრულყოფილად ვეზიარებით, როცა სიტყვა ჩვენთან ერთად შესვამს ამ ახალ სასუმელს მამის საუფეველში, განგვიცხადებს და მოგვანიჭებს რა იმას, რაც ამჟამად ჩვენდა მხოლოდ გარკვეულწილად არის გაცხადებული მის მიერ: რამეთუ ამჟამად შეცნობადი - ყოველთვის ახალია. მაშ, რა არის ეს სასუმელი და ეს საზრდო? ჩვენთვის იგი იმაშია, რომ ვისწავლოთ, მისთვის კი - იმაში, რომ გვასწავლოს და სიტყვას მიგვაახლოს და გვაზიაროს, ჩვენ - მოწაფეები, რამეთუ სწავლება მასაზრდოებელისთვისაც (მოძღვრისთვისაც) საზრდოა. 

 

მაგრამ ვუწყი მე ცეცხლი არა - განმწმედი, არამედ - დამსჯელი, მტანჯველი. ამ საშინელ ცეცხლს ყველა ცოდვილზე აწვიმებს უფალი, შეუერთებს რა მასში ერთმანეთს წუნწუბას და სულს. ეს ცეცხლია განმზადებული ეშმაკისა და მისი ბოროტი ანგელოზებისათვის. ამრიგად, ვუწყი მე ის ცეცხლი, რომელიც გამოვალს პირისაგან უფლისა და ყოვლეგნით დასწვავს მის მტრებს. 

 

ჩემთვის სარწმუნოა ბრძენ კაცთა სიტყვები, რომ ყოველი კეთილი და ღმერთის მოყვარე სული, როგორც კი გაეყრება მასთან შეუღლებულ სხეულს და ამ ქვეყნისაგან გათავისუფლდება, უმალ იმ მდგომარეობას ეწევა, რომელშიც ძალა შესწევს შეიგრძნოს და სჭვრეტდეს მომავალ სიკეთეს, – მას შემდეგ რაც განიწმიდება მისი არსების დამაბნელებელისაგან, – მერმე კი დასტკბება რაღაც საკვირველი დატკბობით, განიხარებს და სიხარულით იწყებს ზეაღსვლას თავის მეუფისაკენ. რამეთუ უკვე განრიდებია ამქვეყნიურ ცხოვრებას – ამ აუტანელ საპყრობილეს, და ქვე დაუყრია ბორკილები, რომელბიც აქამდე ჰბორკავდნენ და ქვეყნიერისაკენ იზიდავდნენ მის გონებას, უმძიმებდნენ რა სულიერ ფრთებს. და მაშინ იგი, ხილვაში, თითქოს იმკის კიდეც მისთვის განმზადებულ ნეტარებას. 

 

არსებობს უაზრო, მაგრამ, მიუხედავდ ამისა, მაინც მეტად დამღუპველი ტიტულები, აი, სწორედ იმის მსგავსი, მომავალი ანტქრისტე ღმერთს რომ უწოდებს საკუთარ თავს, ამიტომაც გაბედულად ვიტყვი: ყოველი, ვინც კი თავს მსოფლიო ეპისკოპოსად ხმობს და ამით სხვა ეპისკოპოსებზე მაღლა დააყენებს საკუთარ თავს, არის ანტიქრისტეს წინამორბედი!... 

 

თაყვანს სცემენ ჩვენში ცხოვარნი მამას და ძეს და სულს წმიდას, ერთ ღმრთაებას, მამა ღმერთს და ღმერთსსავე – სულს წმიდას, ერთ ბუნებას სამპიროვანს – გონიერს, სრულყოფილს, დამოუკიდებელს, და განყოფილს რიცხვით და არა – ღმრთაებით... ვერ გეცრუები შენ, სულო წმიდაო! ვუწყი მე, თუ ვინ ვაღიარე ნათლისღებისას, ვის განვეშორე და ვის შევეუღლე და მას შემდეგ, რაც შევიმეცნე სიტყვა მართლისა სარწმუნოებისა, უმართლოთაგან რაიმეს სწავლაზე ვერ დავთანხმდები. და მას შემდეგ, რაც ჭეშმარიტება ვაღიარე, თანახმა ვერ ვიქნები სიცრუეს შევერთო და ხელმეორედ შთავხდე ემბაზად მწვალებლებსავით, ხელმეორედ ვაცვა უფალი ჯვარს და ხელმეორედ ვიცხო მირონი, და არასრულყოფილი აღმოვჩნდე, იმ ყრმას მივემსგავსო, ვინც დედის მუცლით გამოსვლისთანავე კვდება, ისე, რომ მის შობას უმალვე სიკვდილი ახლავს... აი, ამ ფიქრებით მოვსულვარ მე თქვენთან, კაცი კნინი, მქონე არაჩინებული მამულისა, და მოვსულვარ არა ჩემი ნებით, არა საკუთარი მოწოდებით, არამედ მოვსულვარ მოხმობილი და იძულებული ამ მსახურებისათვის სულიწმიდის მიერ და დაქვემდებარებული ღმრთის შიშს. 

 

 

 წმიდა მაკარი დიდი 

 

ადამიანის საბოლოო მიზანი და უმაღლესი სიკეთე ღმერთთან ერთობაში, თანაზიარებაში მდგომარეობს. ღმერთმა ინება, რომ ადამიანი მასში ჰპოვებდეს მოსვენებას, და ადამიანიც სხვაგან ვერსად ნახავს სიმშვიდეს, თვინიერ ღმერთისა. შესაქმის თავდაპირველი დანიშნულებითაც სწორედ ამდაგვარ ერთობაშია პირველი ადამიანი შემოქმედ ღმერთთან. 

 

გულისხმისმყოფელი და კეთილგონიერი სული, მთელი ქმნილებაც რომ მოვლოს, ვერსად ჰპოვებს მოსვენებას, თუ არა მხოლოდ უფალში. და უფალიც მხოლოდ ადამიანს სათნო – იყოფს და ოდენ მისკენ მიმართავს თავის კეთილგანწყობას. 

 

როგორადაც კაცი დაიუნჯებს თავის სახლში ყოველგვარ სიკეთეთ და ქონებას, ასევე უფალი ღმერთიც საწორედ თავის ამ სამკვიდრებელში – ადამიანის სულსა და სხეულში დაიუნჯებს სულიწმიდის ზეციურ სიმდიდრეთ. 

 

სანამ პირველ დანაშაულს ჩაიდენდნენ და უფლის მცნებას გარდახდებოდნენ, პირველი ადამიანები საღმრთო დიდებით იყვნენ შემოსილნი... და ვიდრე ღმერთის მცნებების მორჩილი აღმსრულებელი იყო, ადამი ღმერთის მეგობრად გვევლინებოდა და ღმრთისა თანა ჰგიებდა სამოთხეში. 

 

ადამში დამკვიდრებული სიტყვა ყველაფერი იყო მისთვის: მცნობელობაც და ცოდნაც. და პირველ ადამიანებს შინაგანად საღმრთო დიდება ჰქონდათ შემოსილი, ისე, რომ ისინი ვერ ხედავდნენ თავიანთ სიშიშვლეს. 

 

პირველი ადამიანი საღმრთო პატივსა და სიწმინდეში იყო, ყოველივეზე მეუფებდა – დაწყებული ცით და დამთავრებული ყოველივე ქვეყნიურით; მას შეეძლო გარჩევა ვნებებისა, იგი უცხო იყო დემონებისათვის და შეურყვნელი ცოდვათა და მანკიერებათაგან, რამეთუ ნამდვილად იყო ხატი და მსგავსება ღმერთისა. 

 

საღმრთო მადლის თავდაპირველ უხვებაში არაფერი იყო იძულებითი – ადამიანი თავისუფალი იყო ნებელობის მხრივ: თუ ისურვებდა, ღმერთთან დარჩებოდა, საღმრთო მადლით შემოსილი, თუ არა და – მოშორდებოდა ღმერთს და მისმიერ მადლსაც მოაკლდებოდა. და რაკი იგი თავისი თავისუფალი ნებით მოშორდა შემოქმედს და ცოდვით დაეცა მსაგავსად იმ ზეციური სულებისა, რომელნიც ამპარტავნებით დაეცნენ, იგი საღმრთო მადლსაც მოაკლდა. 

 

ყველა გონიერი არსება ვგულისხმობ ანგელოზებს, სულებსა და დემონებს, – ღმერთმა წმიდანი და მეტად მარტივნი, უბრალონი შეჰქმნა, ხოლო ის, რომ ზოგიერთნი მათგანი ბოროტებას მიექცნენ, მათი თვითნებითვე მოხდა, რადგან ისინი საკუთარი ნებით მოშორდენენ ღმერთს და ღირს–საფერ ზრახვებსაც მოაკლდნენ. 

 

ჩვენი ადამიანური ბუნება ადვილად იღებს კეთილსაც და ბოროტსაც, საღმრთო მადლსაც და მის მოწინააღმდეგე ძალასაც, და იგი ყოველთვის თავისუფალია არჩევანში – შეუძლებელია მიმძლავრებული იყოს ვინმესაგან და იძულებით მიიღოს ან კეთილი, ან ბოროტი. ასე, რომ ადამიც საკუთარი თავისუფალი ნებით გარდახდა ღმერთის მცნებას და მზაკვარს დაუჯერა... უდიდესი სიმდიდრე და უდიდესი მემკვიდრეობა ჰქონდა მისთვის განმზადებული ღმერთს, მაგრამ რადგან ადამი ბოროტი ზრახვებითა და გულისთქმებით აღივსო, უმალვე დაიღუპა ღმერთისთვის და სიკვდილს ეწია, რადგან მოაკლდა საღმრთო მადლს. 

 

როცა ადამიანი გონებით ამაღლდება და ასე იტყვის ხოლმე საკუთარი თავისთვის – უკვე შემიძენია სათნოებანი და კეთილად წარმემერთება ცხოვრების გზაო, მაშინ უწყოდეთ, რომ დიდად შეუცოდავს ასეთ ადამიანს და თვითვე განუსჯია საკუთარი თავი, რამეთუ იგი არ დაელოდა ჭშმარიტი მსაჯულის – ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს დიდებით მეორედ მოსვლას ამქვეყნად განსჯად ცოცხალთა და მკვდართა. 

 

ყოველი კეთილი საქმის თავი და სათნოებათა დასაბამი არის წრფელი ლოცვა–ვედრება ღმერთის წინაშე, რამეთუ სწორედ ლოცვისაგან იშვებიან ჩვენში სხვა სათნოებანიც და სწორედ ლოცვის შედეგად მოგვეცემა ღმერთისაგან ყოველგვარი სიკეთე. 

 

ქრისტეს ჭეშმარიტად მორწმუნე სულმა სახე უნდა იცვალოს და აწინდელი – ბიწიერი მდგომარეობიდან სხვა, კეთილ, უბიწო მდგომარეობაში გადავიდეს და ახალ სულად იცვალოს ფერი სულიწმიდის ძალით მეოხებითა და შემწეობით. 

 

თუკი ადამიანის სული ამქვეყნიურ ცხოვრებაშივე არ მიიღებს სულიწმიდის საღმრთო მადლთ დიდი რწმენისა და მრავალი ლოცვა ვედრებისათვის, და თუკი არ ეზიარება ღვთაებრივ ბუნებას, მაშინ ასეთი სული უღირსი იქნება ცათა სასუფეველის დამკვიდრებისა. 

 

ადამიანის მიერ მოქმედებულ ყოველ საქმეში ისწრაფის მტერი – ეშმაკი – შეაგინოს და წაბილწოს იგი, ანუ ცუდად მზვაობრიობისა თუ ამპარტავნების თესლი დათესოს მასში. დრტვინვისა და სხვა რამ ესევითარით შეაზავოს მისი ქველის საქმე, რათა ღმერთისათვის მოქმედებული კი არ იყოს, არამედ ბოროტით აღრეული, და ამგვარად თავისი ბოროტი თესლი დათესოს ადამიანში და თავისკენ მიაქციოს იგი, ანუ ღმერთისაგან განაშოროს. 

 

თუკი თავმდაბლობა, სიყვარული, გულწრფელობა და სიკეთე არ შეამკობს ჩვენს ლოცვა–ვედრებებს ღმერთის წინაშე, მაშინ ვერანაირ სარგებლობას ვერ მივიღებთ. და ეს ეხება არა მხოლოდ ლოცვას, არამედ ყველა ჩვენს საქმესა და ღვაწლს – უქორწინებლობა იქნება ეს თუ მარხვა, მღვიძარება თუ ღვთის დიდებისმეტყველება, ანდა სხვა რამ საქმე, რომელთაც ღმერთის სათნო–საყოფად მოვიმოქმედებთ. 

 

როგორადაც ცოდვილი კაცი თავის ნებაყოფლობით დაცემაში სრულად მიუძღვანებს თავს ეშმაკს და სიამოვნებით აღასრულებს ბოროტ საქმეს, როგორც ბუნებრივს რასმე, და სიხარულით ეძლევა სიძვა–მრუშებას, სიმთვრალეს, ანგარებასა თუ სხვა ვნებებს, ამგვარადვე სრულყოფილი ქრისტიანიც, როცა ნებაყოფლობით მიეცემა სათნოებებს და სიამოვნებით დაუტკბება მათ, ისე აღასრულებს კეთილ საქმეთ, როგორც სავსებით ბუნებრივს თავისთვის, და მარადის არის აღვსებული სიმშვიდითა და სულგრძელებით, სიკეთითა და მოთმინებით, ღრმა რწმენითა და თავმდაბლობით. და ამიერიდან დაუშრომლად აღასრულებს იგი ამ სათნო საქმეს, რადგან ებრძვიან მას უპატიო ვნებები და რადგან სრული გამოხსნა აქვს მიღებული უფლისაგან და საღმრთო ძალით არის აღვსებული, ჰგიებს რა სიხრულსა და მხიარულებასა შინა და ქრისტესმიერი მშვიდობა მოეფინება მარადის მის გულში. 

 

დიდება უფლის სახიერებას, წყალობასა და სიყვარულს, რამეთუ ესოდენი პატივისა და დიდების ღირსნი გაგვხადა, რომ ვიწოდებოდეთ და ვიყვნეთ ძეებად მამისა ჩვენისა ზეცათაისა და ძმებად ქრისტესი. ამინ. 

 

 

 

 ნეტარი ავგუსტინი 

 

ღმერთი არის ჩვენი გულისგული და მის გარეთ ჩვენ ისევე მოუსვენრად ვართ, როგორც წყალთა გარე გამოგდებული თევზი, ანდა როგორც ჩვენი სხეულის ნაღრძობი ადგილი, რომელსაც დაუკარგავს ჩვეული მდგომარეობა. 

 

ჩვენი სული ღმერთისაგანაა და მხოლოდ ღმერთში ჰპოვებს თავისთვის ნამდვილ მოსვენებასა და ნეტარებას. 

 

სხეულს სული ანიჭებს სიცოცხლეს, სულს კი – ღმერთი. მაშასადამე, ჭშმარიტი ცხოვრებით მხოლოდ ის სული ცხოვრობს, რომელშიც სულიერად მკვიდრობს შემოქმედი ღმერთი მადლის მიერ. 

 

არ არსებობს სიცოცხლე, ღმერთისაგან რომ არ მომდინარეობდეს, რადგან ღმერთია უზენაესი სიცოცხლე და ყოველგვარი სიცოცხლის წყარო, და შეუძლებელია იყოს ისეთი სიცოცხლე, რომელიც თავისთავად – ანუ როგროც სიცოცხლე – ბოროტი იქნებოდა. ხოლო ბოროტად სიცოცხლე იმდენად შეიქნება, რამდენადაც იგი თავისი თავისუფალი ნებით ესწრაფვის სიკვდილს, სიკვდილი კი ნებისმიერი სიცოცხლისათვის – მხოლოდ უწესრიგობაა, რომელიც ასე იმიტომ იწოდება, რომ თავისი არსი არა აქვს და არარაა. 

 

ანგელოზები ღმერთს საკუთარი თავისუფალი ნებით ემსახურებიან, და მათი ეს ნებაყოფლობითი მსახურება ღმერთისათვის კი არ არის აუცილებელი და სასარგებლო, არამედ – თვით ანგელოზთათვის, რამეთუ ყოველთა დამბადებელი და ყოვლისმპყრობელი ღმერთი არ საჭიროებს სხვათაგან მიღებულ სიკეთეს: იგი თავის თავში, თავისთავად არსებობს და თვით არის უზენაესი სიკეთე. 

 

ღემრთს არასდროს არაფერში ძალადობა არ გამოუყენებია თავისი ქმნილების მიმართ და ყოველთვის შეგონება–დამოძღვრით, დარწმუნებით მოქმედებდა და მოქმედებს. ძველი მონობის აღმოფხვრის შედეგად (როცა უფალმა იესო ქრისტემ გაგვათავისუფლა ეშმაკის, ცოდვისა და სიკვდილის ტყვეობისაგან), აწ თავისუფლების ჟამი დაგვიდგა, და ადამიანისთვის დროულიც და მაცხოვნებელიც იყო იმის უწყება, რომ იგი თავისუფალი ნების მქონე გონიერ არსებად არის ღმერთის მიერ შექმნილი. 

 

როგორადაც სხეული კვდება, თუკი მას სული გაეყრება, ასევე სულიც მკვდარია ღმერთთან ერთობისა და თანაზიარების გარეშე. 

 

ღმერთის უზენაესი მსჯავრი განსხვავებულია ადამიანთა მსჯავრისაგან. ყოვლადმოწყალე და სიყვარულით ყოვლადაღსავსე უფალი რომ მრისხანების ვნებას ექვემდებარებოდეს, მაშინ მთელი კაცთა მოდგმა დიდი ხნის წინათ იქნებოდა ამომწყდარ–გადაშენებული. 

 

თავისი მრავალმოთმინებისა და უსაზღვრო კაცთმოყვარეობის გამო უფალი დიდი ხნის განმავლობაში გვაფრთხილებს და გვემუქრება ხოლმე, ვიდრე ნამდვილ სასჯელს მოგვივლენდეს. 

 

რა დიდხანს გითმენდა ღმერთი და კვლავაც გითმენს და გიტანს, შენ კი მაინც არ ადგები გამოსწორების გზას. 

 

თუ ღმერთი ჰყოვნის და გადასდებს თავის საღმრთო სასჯელს შენს მიმართ, რასაც სავსებით იმსახურებ, შენ ნუ გადასდებ და დაუყოვნებლივ ეცადე მისკენ მოიქცე! 

 

ყოველივე იმას, რისი დანახვაც შეგიძლია, საკუთარი თვალებით უყურე, მაგრამ უხილავზე და მარადიულზე მსჯელობისას მხოლოდ ღვთის სიტყვას დაემყარე. 

 

ღმერთს ჩვენ ლოცვა–ვედრებაში ვესაუბრებით, ღმერთი კი თავისი წმიდა წერილით გვესაუბრება. 

 

ჩვენი ხორციელი მშობლები უსათუოდ უნდა გვიყვარდეს და მათ ჯეროვან პატივს მივაგებდეთ ხოლო ჩვენს მაცხოვარს – უფალ იესო ქრისტეს მათზე უფრო მაღლა უნდა ვაყენებდეთ. 

 

როგორადაც ყველაზე ჯანსაღ თვალსაც კი არ ძალუძს რაიმეს დანახვა, თუკი სანთლის სხივით არ არის განათებული, ამგვარადვე ადამიანსაც არ ძალუძს ღმერთის სათნოდ ცხოვრობდეს საღმრთო მადლისავე შეწევნის გარეშე, სულ ერთია, როგორი პატიოსანიც არ უნდა იყოს გარეგნულად. 

 

სჯობს ბოროტი ვიწვნიოთ და მისგან ვევნოთ, ვიდრე თავად ვიყოთ ბოროტების აღმოცენების მიზეზი. უმჯობესია მსხვერპლი ვიყოთ, ვიდრე ბოროტებას ვიქმოდეთ. 

 

სადაც რწმენა არა აქვთ, იქ არც კეთილ საქმეებს აღასრულებენ, იმიტომ რომ კეთილად ყოველ საქმეს, უპირველესად, სწორედ კეთილი განზრახვა შეიქმს, ხოლო იგი ოდენ რწმენიდან აღმოცენდება. 

 

განა სხვას რას წარმოადგენს სახელმწიფო სამართლიანობის გარეშე, თუ არა ავაზაკთა ხროვას? 

 

იმ ადამიანის მწუხარებაა უმჯობესი ვინც უსამართლოდ ევნება, ვიდრე სიხარული იმისა, ვინც უკეთურად მოქმედებს და სხვებს ავნებს უსამართლოდ. 

 

სარწმუნოების საიდუმლონი მზის მსგავსია: შეუღწეველნი თავიანთი არსით, ისინი განაბრწყინებენ და ცხოველს–ჰყოფენ იმათ, ვინც გულის სიწრფელითა და უბრალოებით ვალს მათმიერ ნათელში. და ისინი მხოლოდ კადნიერ, უტიფარ თვალთ აბრმავებენ, რომელთაც მათ წიაღ შეღწევა მოსურვებიათ. 

 

სიყვარულის ორგვარი სახეობა ორგვარსავე მოქალაქეობას აღმოაცენებს მთელს ქვეყნიერებაზე: ღმერთის სიყვარული იერუსალიმის მოქალაქეებად შეგვქმნის, ღვთის ქალაქისა, ხოლო ამა სოფლის სიყვარული – ბაბილონის მოქალაქეებად, ანუ ეშმაკის ქალაქისა. მაშ, ყოველმა ჩვენგანმა თვითონ ჰკითხოს თავის თავს, თუ ვინ და რა შეჰყვარებია მას და ასე გულისხმა – ჰყოს, თუ რომელი ქალაქის მოქალაქე შექნილა – ღვთის ქალაქისა თუ ეშმაკის ქალაქისა! 

 

თუკი განგვიგრილდება სიყვარული ღმერთისა და მოყვასისადმი, მაშინ ჩვენი საქმეც უჯერო და უღირსი შეიქნება. 

 

ღმერთის წინამძღვრობით წარმართებული ადამიანი საკუთარი თავისუფალი ნებით იყენებს ამქვეყნიური ცხოვრების სიძნელეებს იმისათვის, რომ სულის სიმტკიცე შეიძინოს. სიამეთა სიუხვისა და წარმავალ სიკეთეთა საცთურის წინაშე გამოსცდის იგი თავშეკავების უნარს და კეთილკრძალული ხდება. ცთუნებათა და განსაცდელთა შორის სწავლობს კეთილმოშიშებას და, გონიერებით აღვსილი, ცდილობს არასდროს არაფერში დაუთმოს მათ და კიდევ უფრო გულმოდგინე იყოს ჭშმარიტების სიყვარულში, რომელიც არასდროს გვატყუებს და არასდროს გვარცხვენს. 

 

საკმარისი არ არის თვით ღმერთს წარვუდგებოდეთ წრფელი აღსარებით და ცოდვათა მონანიებით, – აუცილებელია იმასაც ვაბარებდეთ აღსარებას, ვისაც თვით ღმერთისაგან მიუღია ხელმწიფება აღსარების მიღებისა და ცოდვათა მოტევებისა. 

 

როცა კეთილი არ მიიღებს ბოროტის ზნე–ჩვეულებებს, მაშინ, დაე, თუნდაც ისინი ერთადაც ცხოვრობდნენ, მათ შორის დიდი ზღვარი – "დანახეთქი" იქნება. ამიტომ ადამიანებს კი არ უნდა გავურბოდეთ, რომელთაც ძალუძთ გამოსწორება კეთილ ადამიანთა მაგალითითა და ზემოქმედებით, არამედ ადამინათა წახდენასა და ცთუნებას უნდა განვევლტოდეთ. 

 

ვინც მწირის მსგავსად არ მწუხარებს და იურვებს ამქვეყნად, ის ვერ გახდება ცათა სასუფევლის მოქალაქე. 

 

ეკლესიის ერთობისაგან განშორებულ ნებისმიერ ადამიანს, დაე, თუნდ მისი ცხოვრება შექების ღირსიც იყოს, ვერ ექნება საუკუნო ნეტარი ცხოვრება სწორედ ამ ერთი უსჯულოების – ქრისტესთან ერთობისაგან განშორების გამო, და მას ღმერთის რისხვა ეწევა! 

 

თუკი ცოდვის საქმნელად დაგიმოძღვრავს და გიბიძგია მოყვასისათვის, ნუ იფიქრებ – მკვლელი არა ვარო,.. ამით შენ გახრწნი ცთუნებულ სულს და მოსტაცებ ყოველივე იმას, რაც მარადიულის კუთვნილებაა. 

 

კეთილი, თუნდ მსახური ანუ მონა იყოს, მაინც ყოველთვის თავისუფალია; ბოროტი კი, თუნდ ხელმწიფებდეს, მაინც მონა და ტყვეა, რომელსაც მხოლოდ ერთი ბატონი კი არა ჰყავს, არამედ სწორედ იმდენი, რამდენი მაინკიერებაც შეუძენია. 

 

რომელი ჩვენგანი გაბედავს მყრალ, ჭუჭყიან რუში ჩააგდოს ძვირფასი სამოსი?! ასევე, განა უნდა გაკადნიერდეთ თქვენც, ჰოი, ცოდვილო ადამიანებო, იმ გულში მიიღოთ მაცხოვრის უძვირფასესი სისხლი და ხორცი, რომელიც ცოდვებით აღგივსიათ?! 

 

ჩვენი სხეულის არც ერთი ნაწილი არ ქრება ღმერთისათვის, როგორადაც არ უნდა განიბნეს თუ განიხრწნას, დაე, თუნდ სრულიად დაიფერფლოს, რამეთუ ისინი იმ სტიქიებად იქცევიან, რომლისაგანაც მოღებულ იქნენ შემოქმედი ღმერთის ყოვლადძლიერი და ყოვლისმპყრობელი ხელით. 

 

კეთილ გზას ის ადამიანი ადგას და თავის ცოდვათა მოტევებასაც ის უნდა მოელოდეს, ვინც თვითონვეა უკმაყოფილო საკუთარი თავის. 

 

ვერანაირი უბედურება ვერ დათრგუნავს და შემუსრავს იმ ადამიანს, ვისაც ამქვეყნად ვერანაირი ბედნიერი ყოფა ვერა ვნებს.

 

ის მანკი, რომლითაც პირველად იქნა ძლეული ადამიანი, სულ უკანასკნელად დაიძლევა ჩვენს მიერ, რადგან როცა ყველა ცოდვას ვსძლევთ, ის საშიშროება დაგვემუქრება, რომ, საკუთარი კეთილდღეობისა და წარმატებულობის შეგნებისას, შესაძლოა, ოდენ საკუთარი თავით და ჩვენი ძალებით ვიქადოდეთ, და არა - უფლის ძლიერებით, რომელმაც მოგვმადლა წარმატება. 

 

ყველა მანკიერებას მხოლოდ უსჯულოების საქმეებში აქვს თავისი ძალა, ამპარტავნებას თვით სათონებათა შორის უნდა ვუფრთხოდეთ. 

 

ჯობს სიმდაბლით ვაღიარებდეთ ჩვენს ცოდვებს, ვიდრე ამპარტავნულად ვიქებდეთ თავს სათნოებებით. 

 

არსებობს მოწყალების ბევრი სახეობა, რომელთა მეშვეობით ჩვენ შეგვიძლია შენდობა მივიღოთ ღმერთისაგან, მაგრამ ყველაზე მნიშვნელოვანი მათ შორის ისაა, როცა ჩვენს მტრებს შევუნდობთ. 

 

სამართლიანობა ის იქნება, რომ თვით ბოროტება გვძულდეს ბოროტისმოქმედ ადამიანებში, თვით ასეთი ადამიანი კი, როგორც ღმერთის ქმნილებათა გვირგვინი - ხატი და მსგავსება შემოქმედი ღმერთისა გვიყვარდეს. 

 

კაცთაგან ვინ შეეწევა კაცს ღმერთის შეცნობაში? რომელი ანგელოზი - ანგელოზს, რომელი ანგელოზი - კაცს? შენ უნდა გკითხოთ, უფალო, შენში ვეძიებდეთ, შენდა ვირეკდეთ! ასე მხოლოდ ამგვარად მიიღებ, ამ გზით ჰპოვებ და ოდენ ამ სახით განგეღება, სულო კაცისაო! 

 

 

 

 წმინდა იოანე დამასკელი 

 

გწამდეს, ქრისტეს მორწმუნენო, რომ ღმერთი სამპიროვანია, მაგრამ როგორ და რა სახით - ეს ყოველგვარ სახეს, მაგალითსა და შედარებას აღემატება, რამეთუ უფალი ღმერთი მიუწვდომელია ადამიანის გონებისათვის. ამგვარად, დაე, ყოველი მართალი მორწმუნე უბრალო გონებით ეთაყვანებოდეს და განადიდებდეს ღმერთს.

 

ღმერთი ყოველივეს აღავსებს და ამასთან ყველაფრის მიღმა ჰგიებს. ღმერთი მთლიანად არის ყველგან, სრულიად - ყოველივეში, თანაბრად - დიდსა თუ მცირეში, და მთლიანადვე აღმატებულად ყოველივეზე. 

 

აწინდელი ცხოვრების სიხარულიც ხომ არ არის მწუხრების ელფერის გარეშე, ისევე, როგორც ნახატი არ შეიძლება იყოს ჩრდილთა გარეშე. განა რომელი ცხოვრებისეული სიტკბოება შეიძლება იყოს ისე რომ თან არ ახლდეს მწუხარების თანაზიარობა?! 

 

ღმერთი ყოველივეს განმსჭვალავს, თვითონ კი, ამავე დროს, არაფერს არ აღერევა. ღმერთს ვერაფერი განმსჭვალავს. ყოველივე ღმერთმა თავისი მარტივი ცოდნით იცის და ყველაფერსვე მარტივად სჭვრეტს თავისი ღვთაებრივი თვალით - აწმყოსაც, წარსულსაც და მომავალსაც, და სჭვრეტს უწინარეს მათი ყოფისა. ღმერთის ბუნება უცოდველია თვითონ კი - ცოდვათა მომტევებელი და ყოველთა მაცხოვნებელია. რასაც კი ინებებს, ღმერთი ყოველივეს იქმს, რამეთუ მას ყველაფერი ძალუძს, მაგრამ უნდა ვიცოდეთ, რომ ღმერთს ყოველივე როდი ნებავს, რაც ძალუძს, რამეთუ ძალუძს მთელი ქვეყნიერების დაღუპვა, მაგრამ არ ნებავს ეს და არასოდეს არ იქმს ამას. 

 

ღმერთმა შეჰქმნა ადამიანი ცოცხალ გონიერ არსებად, რომელიც აქ, ქვეყნიურ წუთიერ ცხოვრებაში როგორღაც წარიმართება და შემდეგ სხვა ადგილას, ანუ ზეცად, მომავალ საუკუნო ცხოვრებად გადასახლდება; და შეჰქმნა იგი, - ჰოი, მიუწვდომელო საიდუმლოებავ! - აღჭურვილი ღმრთისაკენ მსწრაფველი ძალითა და უნარით, ანუ შეჰქმნა ისეთ არსებად, რომელსაც ძალუძს განღმრთოება ღვთაებრივი განათლებისა და შემოქმედ ღმერთთან ზიარების გზით, მაგრამ რომელიც არ გარდაიქმნება საღმრთო არსობრიობად. 

 

ღმერთმა ადამიანი ბუნებით უცოდველი და ნებით თავისუფალი შეჰქმნა. უცოდველი, რომ ვამბობთ, იმას კი არ ვგულისხმობთ, რომ თითქოს, იგი მიდრეკილიც არ იყო ცოდვისაკენ და სრულიად განშორებოდა მას, - არა, არამედ ამით ჩვენ ვამტკიცებთ, რომ შეცოდების შესაძლებლობა თვით ადამიანის ბუნებაში როდი მდგომარეობდა, - იგი თავისუფალ ნებაზე იყო დამოკიდებული და ამ ნებიდან გამომდიანარეობდა, ხოლო უცოდველი მხოლოდ ერთი ღმერთია. ეს იმას ნიშნავს, რომ ღვთაებრივი მადლის შეწევნით ადამიანს შეეძლო, თუკი ამას ნამდვილად ისურვებდა, მარადის სიკეთეში ჰგიებულიყო და სათნოებაში წარმატებულად ეცხოვრა, თუმცა იმავდროულად, თავისუფალი ნებელობის ძალით, ასევე შეეძლო განშორებოდა სიკეთეს და ბოროტებას მიმთხვეოდა, რამეთუ სათნოებად ვერ მიიჩნევა ის, რაც გარედან იძულებით კეთდება. 

 

თუკი ღმერთი ადამიანს მიატოვებს, ეს ორგვარად ხდება: ერთია მხსნელი მიტოვება, რომელიც შეაგონებს ადამიანს კვლავ ღმერთისაკენ მოექცეს, მეორე კი - საბოლოო მიტოვებაა და ღმერთისაგან ადამინის სრულ უარყოფას გულისხმობს. მხსნელ, ანუ ადამიანის დამმოძღვრავ მიტოვებას ღმერთი იმისათვის მიმართავს, რომ გამოასწოროს, იხსნას და განადიდოს ვნებული ადამიანი, ანდა მისი მეშვეობით სხვა ადამიანებსაც შთაუნერგოს საღმრთო მოშურნეობა და კეთილმსახურება, თავისი განდიდებისათვის განაწყოს ისინი. საბოლოო მიტოვებით კი მაშინ სჯის ღმერთი ადამიანს, როცა ეს უკანასკნელი, მიუხედავად ღმერთის მხრივ ყოველი ძალისხმევისა მის სახსნელად, კვლავაც შეუსმენელი, უგრძნობელი და განუკურნავი რჩება, ანუ ისეთი, რომლის განკურნვაც უკვე სრულიად შეუძლებელია, რამეთუ ეს განკურნვაც მხოლოდ მისი თავისუფალი ნებით და არჩევანით უნდა მოხდეს აი, მაშინ კი ამგვარი ადამიანის ხვედრი საბოლოო დაღუპვაა, ისეთი, როგორიც უფლის გამცემ იუდა ისკარიოტელს ეწია. 

 

ღმერთს, თავისი წინამსრბოლელი ნებით, სურს ჩვენგან კეთილი საქმეები მიიღოს და სწყალობს კიდეც მათ თავისმიერი შეწევნით. ხოლო ბოროტი საქმეები მას არ სურს ჩვენგან, არც თავისი წინამსწრობელი ნებით და, არც თავისი შემდგომი ნებელობით. მაგრამ ღმერთი მიუშვებს ხოლმე ჩვენს თავისუფალ ნებას ბოროტის საქმნელადაც, რამეთუ იძულებით რაიმეს მოქმედება არც სათნოებად შეგვერაცხება და არც გონიერ საქმედ. 

 

შემოქმედი ღმერთი მთელს თავის ქმნილებას სიბრძნით განაგებს, - და ჩვენც, ადამიანებს, გვირგვინს თავისი ქმნილებისა, მადლს მოგვანიჭებს, გვწყალობს და შეგვაგონებს მთელი დანარჩენი ქმნილების მეშვეობით. ზოგჯერ კი ამას თვით ბოროტ სულთა - დემონთა მეშვეობითაც იქმს, რაც ჩვენთვის საღმრთო წერილიდან არის ცნობილი - მართალი იობისა და ღორების კოლტის ამბებიდან. 

 

სრულყოფილი ღმერთი სრულყოფილ ადამინად შეიქნა, რაშიც მისი უსაზღვრო ძლიერება გაცხადდა. რა უნდა იყოს ამაზე აღმატებული, რამეთუ ღმერთი განკაცდა! სიტყვა ღმრთისა ხორციელ-იქმნა დაურღვევლად - სულიწმიდისაგან და ქალწულ მარიამისაგან, წმიდა, მარადის ქალწულისა და ღვთისმშობლისაგან... და მოგვევლინა შუამავლად ღმერთსა და ადამიანებს შორის, განკურნა ჩვენი ურჩება ადამიანური ბუნების მიღებით და მისაბაძ მაგალითად შეიქნა ჩვენთვის თავმდაბლობისა და მორჩილებისა, ურომლისოდაც შეუძლებელია ჩვენი ცხოვნება. 

 

როგორც გავარვარებულ მახვილში წვის უნარს თან ახლავს გაკვეთის უნარიც, ხოლო გაკვეთისას - წვისა, და მაინც გავარვარებულ მახვილს ჩვენ ერთ ქმედებას ვუწოდებთ, თუმცა კი ვამტკიცებთ, კვეთა -ერთი რამაა, წვა კი - სულ სხვა მოქმედებაო, ანუ იმას, რომ პირველი რკინის ბუნებას ეკუთვნის, მორე კი ცეცხლისასაო, - აი, ამგვარადვე, როცა იესო ქრისტეს ღმერთკაცობრივ მოქმედებას ჩვენ ერთ მოქმედებას ვუწოდებთ, მაშინ ვგულისხმობთ მისი ორი ბუნების ორ ქმედებას: ერთი ქმედება ღვათაებრივია და ეკუთვნის მის ღვთაებრივ ბუნებას, მეორე კი - ადამიანური ქმედებაა, ეკუთვნის მის ადამიანურ ბუნებას და ექვემდებარება პირველს, ანუ საღმრთო ქმედებას. 

 

სულ, დედა-მწვალებლობა და პირველსახე ყველა მწვალებლობისა ოთხია: 1. ბარბაროსობა; 2. სკვითობა; 3. ელინობა და 4. იუდეველობა. ამათგან აღმოცენდა ყველა სხვა მწვალებლობა და ცრუ სწავლება. 

 

ჩვენ, ყოველნი ადამიანნი მკვდრეთით აღვდგებით უფალ იესო ქრისტეს ამქვეყნად მეორედ მოსვლის ჟამს, რადგან ჩვენი სულები ხელმეორედ შეუერთდებიან ჩვენ სხეულებს, რომელნიც უკვდავნი შეიქნებიან და უხრწნელებასაც შეიმოსავენ, და ასე წარვსდგებით ქრისტეს საშინელ სამსჯავროს წინაშე. ეშმაკი, მისი დემონები, ანტიქრისტე და უკეთური ადამიანები საუკუნო ცეცხლს მიეცემიან, არა ნივთიერს, როგორიც აწ გვაქვს და ვიცით, არამედ უნივთოს, ისეთს, როგორიც ერთმა ღმერთმა იცის.

 

 

წმიდა სვიმეონ ახალი ღვთისმეტყველი 

 

კათმოყვარე ღმერთმა ისე განაგო, რომ საღმრთო მადლს მოკლებული ცოდვილი ადამიანი მრავალ შიშს, სხვადასხვა უსიამოვნებას და გაჭირვებას განიცდიდეს... ვერ პოულობდეს მოსვენებას აწინდელ ცხოვრებაში, ქვეყნიურ შვება-სიამეთა და საგანთა შორის, და, ამის გამო, იძულებული შეიქნას კვლავ თავის შემოქმედ ღმერთთან დაბრუნებისათვის გაისარჯოს, ყოვლადსრულთან და სახიერთან, ხოლო თუკი შეძლებს დაბრუნებას, შემდეგ უკვე მარადის მის წიაღთა შორის იმყოფებოდეს და ნამდვილ მოსვენებასაც მხოლოდ მასში ჰპოვებდეს... 

 

ადამის შეცოდება სწორედ იმას მოჰყვა, რომ მას უშრომლად და გაუჭირვებლად ჰქონდა მიღებული ყოველი სიკეთე. ამიტომაც მის მიერ საღმრთო მცნების დარღვევისათვის ღმერთმა სასჯელად ასე განგვიწესა ჩვენ, ადამიანის მთელს მოდგამას, რომ შრომით, ოფლისღვრითა და გაჭირვებით მოვიპოვებთ არსობის პურს ქვეყნიური ცხოვრების ბოლომდე. 

 

თუკი აწინდელ, ქვეყნიურ ცხოვრებაში ყველა ადამინისათვის ღმერთის მიერ უპოვარება და გაჭირვებაა განჩინებული როგორც ბუნებრივი სასჯელი, ამიტომ უნდა ვიცოდეთ, რომ ის ადამიანი, ვინც მთელი თავისი ძალისხმევით უმართებულოდ ცდილობს გაექცეს ამ უპოვარებას, გაჭირვებას და ესწრაფვის ქვეყნიური კეთილდღეობა მოიპოვოს, რათა ბედნიერად და უზრუნველად იცხოვროს, იგი ეწინააღმდეგება ღმერთს და ამის გამო საუკუნო სასჯელს ეწევა. 

 

ის ადამიანი, ვინც თავს ქრისტიანად ხმობს და, ამასთან, ყველანაირად ცდილობს თავი დააღწიოს სიღარიბეს, არ არის ჭეშმარიტი მორწმუნე. ვინც სიმდიდრესა და ფუფუნებით ცხოვრების მოპოვებას ესწრაფვის, მას არ სურს იყოს ნამდვილი ქრისტიანი, რამეთუ ჭეშმარიტი ქრისტიანისათვის შეუძლებელია ამქვეყნად უპოვარებისა და გაჭირვების გარეშე ცხოვრება. 

 

ყოველი ადამიანი რაღაც ფარული სენით ევნებოდა და ევნება, დიდითა და ძნელად ამოსაცნობით, იმდენად მძაფრითა და ავით, რომ მისი მსგავსი არასდროს ყოფილა და არც იქნება. ამიტომაც შეიქნა აუცილებელი თვით შემოქმედი ღმერთი მოსულიყო ქვეყნად - ხორციელქმნილიყო და განკაცებულიყო, რათა მისი სულის ეს გარდაქცეულება გამოესწორებინა და მთლიანად განეკურნა იგი ამ უმძიმესი სნეულებისაგან. 

 

სულიწმიდის საღმრთო მადლი ქრისტეს მორწმუნე ყოველ ადამიანს მოენიჭება არა მის მიერ მოქმედებულ რაღაც კეთილ საქმეთა თუ რომელიმე სათნოების გამო, - ასე რო ყოფილიყო, ეს - მადლი და ღვთის წყალობა კი არ იქნებოდა, არამეწდ ოდენ საზღაური, შესრულებული საქმისათვის მიგებული გასამრჯელო! - არამედ, ოდენ რწმენისათვის! და მოენიჭება საღმრთო მადლი უწინარეს ნებისმიერი კეთილი საქმის აღსრულებისა, რათა მასზე, ვითარცა უმტკიცეს საფუძველზე , დაემყაროს ადამიანის ყველა კეთილი საქმე, ასე, რომ ღმერთი არავითარ შემთხვევაში არ მიიღებს ჩვენგან და არ აღიარებს კეთილ საქმეებად არც ერთ ჩვენს საქმეს, თუკი ის სულიწმიდის შეწევნის გარეშე მოგვიმოქმედებია. ღმერთის შეუწევნელად რომ ყოფილიყო შესაძლებელი კეთილ საქმეთა მოქმედება, მაშინ იგი არც გარდამოხდებოდა ქვეყნად ჩვენი ხსნისათვის. 

 

რწმენა და კეთილი საქმეებია ყველაზე მთავარი და ერთმანეთისაგან განუყოფელი რამ; სარწმუნოება კეთილი საქმეებისთვის, ხოლო კეთილი საქმეები სარწმუნოებისათვის კი არ მოიმოქმედება, არამედ სარწმუნოებით და სარწმუნოებაში... და სწორედ ყოველი ადამიანის რწმენისაებრ, ვინ როგორს გამოავლენს ქვეყნიურ ცხოვრების ჟამს, ანიჭებს ღმერთი თავის მადლს. 

 

ჭეშმარიტების შეცნობა სხვა არაფერია, თუ არ საღმრთო მადლის ჯეროვანი მიღება... ქრისტიანისათვის შეუძლებელია ღვთის წყალობის მოპოვება, თუკი არ შეიცნობს ამ მადლს... სხვა რამ სახითა და საშუალებით ვერავინ იხსნის თავს და ვერავინ ცხოვნდება: ცხოვნებისათვის ყოვლად აუცილებელია საღმრთო მადლის შეძენა, რომელმაც საბოლოოდ უნდა განაღმრთოს ადამიანი, ანუ ღმერთად აქციოს მადლის მიერ. 

 

თუკი ნამდვილად გვსურს სრულყოფილი სიყვარულით აღგვევსოს სული, ანუ ღმერთისაგან კურთხეული სიკეთეებით შეგვემოსოს იგი და, ამგვარად, ქვეყნიურ ანგელოზებად შევიქმნათ, ამისთვის, პირველ, ყოვლისა, ურვა და ხორციელი შეჭირვება უნდა შევიყვაროთ, ყველანაირი სიმძიმის ტვირთვა და განსაცდელთა სიხარულით დათმენა უნდა გვსურდეს, სიღარიბე და ტკივილი გვერჩიოს, ამასთან იმ რწმენით ვითმენდეთ ყოველივე ამას, რომ ეს ნამდვილად სასიკეთოა ჩვენთვის და ჩვენს მომავალ ბედნიერ სამარადისო ცხოვრებას ემსახურება. 

 

უფალი ჩვენი იესო ქრისტე გვეუბნება: "რომელსა აქუნდეს მცნებანი ჩემნი და დაიმარხნეს იგინი, იგი არს, რომელსა უყვარ მე" (იოანე 14.21) - ასე, რომ ის ქრისტიანი, რომელიც არ აღასრულებს საღმრთო მცნებებს, ცრუობს, როცა ამბობს ქრისტე მიყვარსო. 

 

უფალი ღმერთი, ყოველთა შემოქმედი და ყოვლისმპყრობელი, გლახაკ, უქონელ ადამიანად შეიქნა! და შენც, მისი ჭეშმარიტი მორწმუნე და მიმდევარი, ამქვეყნად მოსული ღმერთის მსგავსად ყოფნას უნდა ეცადო, ანუ მასავით გლახაკი და უქონელი უნდა იყო ამქვეყნიური ცხოვრების ჟამს, გლახაკად კი იესო ქრისტე იმისათვის შეიქნა, რომ შენ განემდიდრებინე, ანუ რათა შენთვის გადმოეცა თავისი ულევი საღმრთო მადლის ნაწილი; კვალად ხორციც იმისთვის შეიმოსა და ადამიანური ბუნებაც სწორედ იმისათვის შეიძინა ქრისტემ, რომ შენ შეგძლებოდა მისი ღმრთაების თანამოზიარე გამხდარიყავი... და როცა მართლაც მიიღებ საღმრთო მადლს, მაშინ თვით ქრისტეს შეიძენ შენს არსებაში. ამიტომ თუკი შენ ნამდვილად ქრისტესადმი სიყვარული გშია და გწყურია, იგი უსათუოდ შეიწყნარებს ამ შენს შიმშილსა და წყურვილს, და თავის საზრდოდ და სასუმელად მიიღებს მას...